Categories

اعلان

Loading…

چې لنډۍ وي افغانستان به هم وي‎

ليکنه: شمس الدين شمس
لنډۍ د پښتو ولسې ادب تر ټولو خوږ او په زړه پورې ژانر دی چې ليکوال يې نامالوم وي خو د ادب پوهانو په وينا د ټپی اکثره ويونکې ښځمنې دي ټپه د جوړښت له نظره له دوه مصرو رغيدلې ده چې لومړئ مصرعه یې لږ تر لږه نهه سیلابه او دوهمه هغه يې د دوه ويشتو سیلابو څخه رغيدلې ده.
لنډۍ د پښتنې ټولنې په سمه ،غره او راغه کې زيږدلی ده.او چې پښتون ولس خپه وي لنډۍ هم ورسره وير کوې، که پښتون ولس خوشاله وي لنډۍ يې خوشالي رنګينه کړې،که پښتون ولس له خپلو سیالانو ماتې خوري لنډۍ يې د بیا ودرویدو کوښښ کوي، ملا يې ورتړلې او دبري هيله ورکوي، يا که پښتون ولس پر غليم بری ترلاسه کوي لنډۍ یې د بري نغاره غږوي او ټوله نړئ د پښتون له ميړانې خبره وي، بس که په ټوله کې ووايو چې ټپه د پښتون د کاله اصيل اولاد دی او ځان يې له پښتنو سره په غم،درد،او خوشحالئ کې شريک کړې دې.او د پښتو ولسې ادب نور اولادونه يې هم  له ځانه متاثره کړې او ځان يې پکې ټومبلې دې.
استاد اسدالله غضنفر د خپل يو کتاب جادوګر هنر په يوه مقاله کې د استاد شپون له خولې د لنډيو په اړه د لنډيو په شان خوږې خبرې راوړي.
شپون صيب وايي لنډۍ زموږ د ارواږانو همزولې دي د شپون صيب دا خبره د لنډۍ د ستاينې په اړه د سړي زړه ته لار کوي.
استاد شپون په خپله يوه خاطره کې ليکي:
 زه له مارګن سټرن سره تګاب تللې وم. د مارګن اوه څلوېښت ژبې زده وې،او په پښتو کې خو په اوه لهجو ښه پوهيده،دی هغه وخت اتيا کلن و.غره ته يې وکتل،ويې ويل:
په جګو غرو د خدای نظر وي
په سر يې واورې ووروي چاپير ګلونه
او بیا يې موږ ته وويل«که افغانستان تکه تکه شي،که يې غرونه ونړيږي او که يې سيندونه وچ شي او پښتانه ټول محوه شي خو لنډۍ به پاتې وي او له دغه لنډيو به بيرته پښتانه رازرغونيږي او افغانستان به جوړوي»
اسدالله غضنفر پخپله همدې مقاله کې له لوستونکو پوښتې:لنډۍ ولې په زړونو منګولې لګوي؟دا څه راز دې؟دا څه جادو ده؟
استاد بیرته يادې پوښتنې په ډيره ښه توګه جواب کړې هم دي.
استاد  غضنفر وايي: لنډۍ معمولا څښتن نه لري او دې پالش او لا بهتره کولو کار آسانه کړې دې او هم يې د خپل احساس په بيان کې ويناوال ازاد دي چې يو څه په کې ور زيات کړي خو د فلکلور نور اکثره ژانرونه هم د ولس مال دې خو د لنډيو هومره خوند پکې نشته.
د استاد پورتنی ځواب په ټوله کې د ټپې د پرمختګ او ودې په هکله قانع کونکې او د منلو دې.
د لنډۍ د پيښيدو او ليکل کيدو ګڼ دي او د ګڼو لاملونو له امله ويل شوې او ليکل  شوې ده.
په لنډۍ کې څوک د يار له بې رخۍ سر ټکوي او وايي:که تا زما زړه ته کتلې
 زه به په بیرته بیرته تلم تا به نيومه
څوک بیا په کې يار ته له غمازانو څخه د پټيدو او راتګ لار ورښيي.
پاس په هوا راشه جانانه
لارې کوڅې له غمازانو ډکې دينه
خو ځينې وخت لنډۍ ويونکې بیا د شاعرانو پيښې او يا ډيره مبالغه نه کوي او د يار په کاږه واږه تګ او ساده اداګانو هم ورمينيږي لکه چې وايي:
زه يې په توره سپينه نه يم
 کږه وږه په لاره تله مين يې کړمه
ډير خواران چې د يار له ډيرو ستمونو او نښرو ستړي شي په لنډۍ کې يار ته ښیراوې کوي او د په اباسین په څپو يې لاهو کوي
د اباسین څپې دې يوسه
 چې پلار دې شګې لټوي مور ګودرونه
خو په لنډۍ کې يوازې د خپلو خيالاتو او احساساتو اظهار نه کيږي بلکې کله کله لویې تاريخي پيښي هم د يوې لنډۍ په چوکاټ کې را غونډې شوې وي.
لکه د شيرعالم او ميمونې د مينې کيسه: شيرعالم او ميمونئ عاشق او معشوقه وو،بیا يې واد وکړ، يوه ورځ شيرعالم په کور کې نه وي او ميلمانه يې راځي او تماکو ورسره نه وي خو لنډه دا چې د يو ميلمه د شير عالم کور ته د تماکو د ترلاسه کولو لپاره ورځي دا نه وي خبر چې شير عالم په کور نه وي. خو ځه ميمونئ په پټ مخ ميلمه ته ددې لپاره تماکو ورکوي چې هسې نه شيرعالم ته بيا ميلمانه پيغور ورنه کړي. خو د ميمونئ دا کړنه شيرعالم په خپله مينه بد ګمانه کوي او وژني يې.
ځکه خو نو بيا وايي:
دا خدای دې خوار که شيرعالمه
د تماکو په پاڼه چا کړي مرګونه
بس خو په ټوله کې ووايو لنډۍ د ژوند په هر رنګ رنګ ده او په نړيوال ادب کې يې ساری نه ليدل کيږي.

557 total views, 2 views today

2 comments

  1. شاهین افغان Reply

    د دروند او قدرمن استاد پوهندوی آصف بهاند له لیکنې مې ستاسو د متن د اصلاح لپاره دا څو جملي کاپي او نقل کړي دي:
    ښاغلی جهاني د لنډیو د بحث په پیل کې د لنډیو په باب هماغه د نورو خلکو خبرې کوي، خو لږ په نوې بڼه. دا د لنډیو په باب د ده د خبرو یو برخه ده:
    « د پښتو ژبي په فوکلوري نظمونو کي یوازې لنډۍ دي چي د سیلاب په برخه کي هیڅ ډول کموالی او زیاتوالی نه مني. لومړۍ برخه یې باید حتما نهه سیلابه او دوهمه برخه یې باید هرو مرو دیارلس سیلابه وي. که داسي نه وي نو په هغي لنډۍ کي د اصیلي لنډۍ خوند نه پاته کیږي. د بلي خوا، که هر څو یوه لنډۍ د نهو او دیارلسو سیلابونو څخه جوړه سوې وي خو چي د« نه» او «مه» په تورو پای ته رسیدلې نه وي هغه ته نه لنډۍ ویل کیږي او نه د لنډۍ خوند کوي.»
    http://www.taand.com/archives/62249

  2. ببرک Reply

    شمس صاحب!ا خدای شمس لره٬!!!!!!!!!!!!!ا
    ګرانه!ا
    زه د یوه پشتون په صفت چې د لنډیو انبار ته چې ګورم!ا ماته دوه پریکړې رامخته کیږي:
    ۱- پشتون ټول له ذاته شاعر دی او شاعری د ژبې اوج ته ویل کیږي
    ۲- دلڼډیو تعداد بی اندازی دی،او زما باور نه کیږي چی دومره لڼد له معنی ډک شعر به بله ژبه کی وي
    کور مو اباد ډیره ښکلی او له خوږو ډکه لیکنه وه

Leave a Reply to شاهین افغان Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2