Categories

اعلان

Loading…

په افغانستان کې بین المللي سیاست تغيیر کړی دی/ نجيب الله عليزی

په بین المللي سیاست کې د ریالسټي تیوري له نظره هر کله چې د دولتونو بقا او امنیت تر سوال او تحدید لاندې راشي، هغه هېواد دځان د دفاع په منظور متوجه خطر ته جدي عکس العمل ښيي. مثلاً کله چي په 2014 م کال کې د نورستان په کامدېش ولسوالي کې په لومړي ځل د داعش حضور تثبیت شو، روسیې، ایران، چین او د منځنۍ اسیا هېوادونو د افغانستان له ادرسه خطر محسوس کړی، د روسیې د ولسمشر خاص استازی «ضمیر کابلوف» په کابل کې د جولای په میاشت کې وویل که افغان دولت او په افغانستان کې مېشت د ناټو قوتونه د داعش پر وړاندې بې‌تفاوته پاتې شي، دوی به په نظامي اقدام لاس پورې کړي، د یادولو وړ ده کله چې په سوریه کې د روسیې ګټې په خطر کې ولوېدې، عملاً یې د بشرالاسد د حکومت پر مخالفانو باندې بمبارونه وکړل او د امریکا قدرت یې چلينج کړی. په اصل کې نړيوال نظام ځنګله ته ورته دی، تل زورور حاکم او کمزوری محکوم وي.

د نړيوال سیاست او کورني سیاست تر منځ فرق موجود دی، ځکه د یو هېواد په کورني سیاست کې حکومت، قانون، قضاء او اجرایوي ضمانتونه موجود دي که چا په یوه هېواد کې کورنی نظم اخلال کړ، پولیس یې فوراً د قانون منګولو ته سپاري، خو په نړيوال سیاست کې که دوه هېوادونه یو له بل سره جګړه وکړي ایا تر دوی بل مافوق قوت شته چې په زور یې قضا او محکمې ته حاضر کړای شي؟ ځواب به مو منفي وي، په همدې خاطر هر دولت مجبور دی چي د ځان مرسته (Self-help) پخپله وکړي. لهذا روسیه فکرکوي چي په افغانستان کې د داعش د سنګرونو د جوړولو هدف د منځني اسیا د ناکرارولو مانا لري. په 2001 م کال کې روسیه او د منطقي هېوادونه له امریکا سره د طالبانو د پرځولو همنظره و، خو اوس چې د داعش په نامه نوې پدیده منځ ته راغله، په افغانستان کې نړيوال سیاست تغیر وکړ، ځکه روسیه او د منطقې هېوادونه مجبوره شول چې د ځان د بقا له‌پاره له طالبانو سره اړیکې ټینګې کړي، په دې خاطر چې د طالبانو، روسیې او ایران دوښمن چې داعش دی، مشترک شو.

د ملي وحدت د حکومت په راتګ سره ولسمشر غني کوښښ وکړ چې یوه منطقوي اجماع جوړه کړي، په همدې سبب یې ښاغلی حنیف اتمر روسیې ته ولېږه، اما روسانو د افغان حکومت پر ځای له طالبانو سره روابط ټینګ کړل. دلیل یې دا دی چې روسان فکر کوي افغان دولت له داعش سره یا د مقابلې توان نه لري یا داعش په افغانستان کې د امریکا پروژه ګڼي.

داسې هم کېدای شي چې روسان طالبان د امریکا پر وړاندې د فشار د یوې الې په توګه وکاروي. د ذکر شويو هېوادونو اندېښنې هغه وخت لا زیاتې شوې چې د افغانستان په شمال کې د پارلمان ځینو وکیلانو د نابلده هلیکوپټرو «الوتکو» د ناستو راپورونه ورکړل، د روان کال د سپټمبر میاشتې په لومړۍ هفته کې د پروان والي «انجنیر محمد عاصم» اعلان وکړ چې څو میاشتې مخکې افغان ځواکونو د داعش قوماندان «عتیق الله» په یو لړ عملیاتو کې ونیوې، خو انګلېسي استخباراتو د افغانستان د ملي امنیت د ادارې له منګولو خوشې کړي. «ویسا اخبار:3016 مه ګڼه»

په بین المللي سیاست کې دولتونه اړيکې د ملي ګټو پر اساس قایموي کله چې طالبان پر کابل واکمن شول، سعودي عربستان او پاکستان لومړي هېوادونه وو چې د دوی حکومت یې په رسمیت پېژاند، خو اوس حالاتو تغيیر خوړلی، حتا سعودي عربستان وایي چې طالبان ټروریسټان دي.

د 2017 مېلادي کال د اګسټ په میاشت کې د سعودي عربستان مرستیال سفیر «مشاری بن مزعل الحربی» په کابل کې وویل چې طالبان یوه ټروریسټي ډله ده، «الحربي» وایي چې طالبان له قطره تمویلېږي او له ایرانه قطر ته مستقیم پروازونه کوي، د قطر له دفتره له نورې نړۍ سره خپل تماسونه ټینګوي. کله چې په امریکا کې د سپټمبر د یوولسمې پېښه وشوه، پاکستان د امریکا اړيکو ته د طالبانو تر اړيکو زیات اهمیت ورکړی؛ نو ځکه یې د امریکا 52B الوتکو ته خپل هوایي ډګرونه ورخوشې کړل چې د طالبانو حکومت نسکور کړي. کله چې امریکا خپله نوې سټراټېژي اعلان کړه، ولسمشر ټرمپ په خپلو خبرو کې وویل چې دوی له ټروریزم سره د مبارزې له‌پاره له پاکستان سره کلونه کلونه مالي مرستې وکړې، مګر پاکستان د ټروریسټانو له‌پاره تر ټولو د امن ځای ثابت شو، پاکستان د ډونالډ ټرمپ خبرې رد کړې، و یې ویل دا د «پاکستان له حریمه د استفادې پیسې وې، نه د مرستو.»

زموږ افغانانو ستونزه دا ده چې تر ډېره ایډیالیسټان یا ارمان‌ګرایان یوو، موږ باید دا زده کړو چې په حقیقت کې نړيوال سیاست څنګه عمل کوي، نه دا چې باید څنګه عمل وکړي. دلته د ریالیسټي تیوري هغه اصل چې وایي په نړيوال سیاست کې قدرت حاکم دی نه قانون، تر ټولو ښه صدق کوي.

سرخط ورځپاڼه

320 total views, 1 views today

2 comments

  1. جاهد Reply

    سلام.
    په زړه پوری مقاله ده او ډیرو ښو ټکو ته اشاره .پکښی سوی ده

  2. Enayatullah Reply

    سترحقيقت مو را نغښتى په زړه پورى ليکنه ده

Leave a Reply to Enayatullah Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

پاچا امان الله په ۱۹۱۹ کې د خپل پلار له وژل کېدو وروسته پاچا شو. پوځ، لوړ پوړو چارواکو او…

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: د متحده عربي اماراتو د خلیفه برج څراغونه به نن له ماښام وروسته د خپلواکۍ…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن شپه د افغانستان په بیرغ ښکلي وي

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور
  • 1
  • 2