Categories

اعلان

Loading…

غرغښت بابا او اميرکروړ/ شريف الله دوست سرواني

اوومه برخه

له زمينداور سره يې اړيکي:

 دسور او زور کليمې : د زور ، سور ، زوري او سوري ، نومونونه او وييونه ټوله يوه ريښه ده چي د غور او زنداور (جبل الزور) او ياپه بله مانا د غوري يا سوري پاچاهانو ټولو لمر نمانځنه کول ځکه يې په زنداور کي د )سوريا(  او زور يا د لمر د رب النوع نوم  هغه وخت د ديني او مذهبي ارزښناکو لقبونو پربنسټ پرخپلو ځانوايښودل لکه ماهوي سوري ، شيرشاه سوري او ياهم زوري چي همدا دسور کلمه د همدې زور څخه چي د لمر الهه وه سرچينه اخلي. او ([1])  تراسلام مخکي او دامعبد په (۳۰هجري کي) د عبدالرحمن بن سمره لخوا مات سو .

دامير کروړ اونيکونو (ګرشاسپ ، ياغرغښتت ، زال ، رستم او سهراب) دين:

دتاريخ سيستان ليکوال په څرګند ډول يادونه کوي چي ګرشاسپ (= غرغښت ياسام) او اولادونو يې دلمرلمانځنه کول او هلته زياتوي چي لمرخاته ، لمرلوېده  او غر مه مهال به دوی دمهر= ميترا ، هور (خور) سون (= زون) چي ټول د لمر په مانا دي لمانځنه کول .

داچي د زينداور او غور سوريان په لر غونو ياريخونوکي ساک (= اوسني ساکزی) بلل سوی دی دلته به د دوست شينواري د (افغانستان په اويستاکي )([2]دکتاب په حواله د سرابون او هيکاني روايتونه چي ډير په زړه پوري دي راوړ,: ساک (= ساکزی) په تاريخونو کي د (ساک ، سک ، سکيت ، سکنيو [3]) او نورو نومونو ياد سوي دي ، د دوی دلويو ساکو (مس ساګيت) له خولې داسي روايت کوي : ((مس ساګيت وايې چي د ساکو يوه برخه په غرونو کي ژوند کوي ، بله په دښتونو ، درېيمه يې په درو کي چي سيندونو جوړ کړي دي او څلورمه يې د دغو سيندونو په ټاپوګانو کي (چي د هلمند سيند غاړې هم ورڅخه مراد دي) مېشت دي دوی يوازي (لمر )  لمانځنه نه کوي او هغه ته اسونه قربانوي .

بل داچي دګرشاسپ بابا لمسی رستم پهلوان چی کله د اسفنديار سره جګړه کوي فردوسي او ګرديزي يې په زين الاخبار کي پوره داستان او علت راوړی هغه داچی ګشتاسپ د اسفنديار پلار د ارجاسپ توراني تر جګړې تر راستنيدو وروسته اسفنديار ته وايې چي (رستم جهان پهلوان) راڅخه سرکښه سوی دی او هغه زما اطاعت ته راوړاندي کړه ترڅو دشاهۍ تاج تاته دروړاندي کړم . اسفنديار هم ناچاره هيتومنت (هلمند) ته په رستم پسې راغی  (په اغلب ګمان رستم به داوخت په زينداورکي ؤ) ([4])

کله چي اسفنديار رستم ته راورسيد رستم په لمر لمانځنه بوخت ؤ ترلمانځني وروسته رستم د اسفنديار هرکلی وکړ ، خو اسفنديار په ځواب کي ورته و ويل چي زه مي پلار (ګشتاسپ) را استولی يم ترڅو ته زردښتي دين ومنې کنه زماسره به مي پلار ته ځې که داهم نه وه ښايې ترمنځ موجګړه پيل سي بياکه هريوبريالی سو معلومه به سي . رستم ورته و ويل چي زردښتي دين بيخي نه سم منلای ځکه له(ګيومرث) څخه ترننه پورې دا دين(لمرلمانځنه) لرم او اوس بل دين نه غواړم .([5])له پورته سند څخه څرګنديږي چي (رستم جهان پهلوان) پلار او نيکونو يې لمر لمانځنه کول (نه) بل دين ، ځکه ساکانو له زردښتي دين څخه ډ ډه کول چي زردښت دوی کروندګرۍ ته بلل ، خودوی کوچي تو ب خوښاوه ،([6] همداسي د ګرشاسپ (= غرغښت ) او اميرکروړ دنسب لړيو ښودل د دوی ترمنځ د ډيرو قوي ، غښتليو او زړه ورو شخصيتونو لرل دي په ټولنه کي هغه چي دوی ته په ميراث کي پاته دي او د دوی دپهلواني (= نړۍ پهلوانۍ) لړۍ له زرګونو کلونو څخه يو په بل پسې د اسلامي دورې ترمنځنۍ دورې رارسېدلې ده لکه همدا غرغښت پهلوان ، زال پهلوان ، رستم جهان پهلوان ، سهراب(سور+آسب) پهلوان او داسلامي دورې امير پولاد او امير کروړ جهان پهلوان دلته سړی په پوره ډاډ ويلای سي چي امير کروړ دخپلو نيکونو له درکه په سيمه کي د جهان (پهلوان) په لقب يادسوی او همداسي د کروړ په لقب چي مانا يې سخت ده ياد سوی دی چي په دې سره شک نه پيداکيږی چي امير کروړ دي د ګرشاسپ (= غرغښت) له اولادې څخه نه وي ، بلکه همدا سور يا زور د زنداور ياجبل الزور ( دزور دالهي ټاټوبې) ته منسوب او  دوی به جغرافيايې لحاظ د همدې يو ې غرنۍ سيمي او سېدونکي وه چي په تاريخ کي دغو شاهانو ، ملوک جبال ، پهلوانانو او سوري يازوری کهاله په نوم ياد سوی دی په وروستي کی هغه مهم ټکی چي د امير کروړ او ګرشاسپ (= غرغښت) بابا د نسب دلړۍ کړۍ سره نښلوي هغه دګرشاسپ بابا يا غرغښت بابا په نوم کي د (ګر) او (غر) لرغوني کلمې دي ( د آس يا اسپ ) کلمو ورستاړي، دګرشاسپ بابا د بل لقب سام څرک  ، د دې لړۍ په اسلامي دوره کي چي البيروني پخپله سام د ګرشاسپ يا غرغښت بابا لقب ګڼي د دې څرک په اسلامي دوره کي لکه د سلطان بهاء الدين سام په نوم کي دسام وروستی لقب او همداسي هغه الهي عطاچي دوی ته ورکړه سوې هغه د دوی غښتلتيا او پهلواني ده چي په سيمه حتی د اروپا ترځينو برخو پوري يې سار نه درلود دبېلګي په ډول ګرشاسپ جهان پهلوان ، رستم جهان پهلوان او سوراب جهان پهلوان او همداسي د اسلامي دورې دلومړيو اميرکروړ جهان پهلوان چي تريونان ، روم ، بين النهرين ،هند او چين پورې يې په غښتلتيا کي ساری نه درلود ، لکه د ګرشاسپ (= غرغښت بابا) کار نامې او جهان پلوانۍ چي حتی د روم د قيصر لور ميرمن اهرن ګټل او نوري سرښند ني همداسي د رستم پهلوان تر او ستونزو د تيرېدوداستان او له تورانيانو، هنديانو ، چينايانواو اوسني ايرانيانو سره د نومړې دبري او غښتلتيا داستانونه او د ديبانود وژلوکيسې د يادولو وړ دي ،په همدې توګه دسوراب (سهراب) غښتلتيا چي لالسکلن ؤهيڅ يوه غښتلې ځوان په غيږه کي نه سوراچپه کولای دېته ورته د اميرکروړجهانپهلوانسيميزغښتلی شخصيت چي پټه خزانه کي ليکي :(اميرکروړډېرغښتلي اوپهلوانوچي جهان پهلوان يې باله په يوه تن له سلو جنګاليو سره جنګيدی) يې کروړ باله چي معنی يې ده کلک او سخت . ([7])

پورته بېلګوته په کتلو سره په قوي احتمال سړی ويلای سي چي  امير کروړ جهان پهلوان د نسب لړۍ ترداستاني او حقيقي شخصيت ګرشاسپ (= غرغښت بابا) پورې رسيږي او همدايوه لړۍ او کورنۍ ده چي د روستيو غښتلو څخه يې د هند فاتح شېرشاه سوري بللای سو .

اخځلیک او لمنلیک:

  • [1]ــ علامه پوهاند حبيبي ، دافغانستان لنډ تاريخ او شريف الله دوست سرواني د زنداور۱۶مخ.
  • [1]ــ تاريخ سيستان ، ليکوال ناڅرګند ،مخ ۳۳.
  • [1] : له سهاک ، ضحاک ضحاکه افسانه جوړول ایرانیانو کړي ، هو په عربو کې کوم شخص دضحاک په نوم پادشاه تېر سوی دی وروسته عربی ضحاک او پښتو سهاک توپیر سوی دی په دې اشتباه کې ایرانیان هم لویدلي دي.(خادم ،لرغونې پښتانه قومونه،۹ مخ)
  • [1]ــ زين الاخبار ګرديزي ، دکتر رحيم رضاده ملک په حواشي ، مخ ۷۸.
  • [1]ــ زين الاخبار ،مخکنی اثر ، مخ ۷۹.
  • [1]ــ پوهاند دوکتور مجاور زيار پښتو پښتانه د ژب پوهنې په رڼاکي ، له ساکي مخيني سره ، ۱۳۷۹ ،۳۷.
  • [1]ــ پټه خزانه ، علامه حبيبي چاپ ، مخونه ، ۱۰ ــ ۶. 

313 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

خپلواکي یو لوی نعمت دی چې انسان د خپلی خوښی او فیصلو اختیار په خپله ولري. د خپلواکۍ برعکس غلامي…

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

02 Sep 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

(اماني فکر) د ښاغلي بخت مرجان بختيار صيب کتاب دی چې په لنډو ورځو کې خپور شوی دی. کتاب د…

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

24 Aug 2019 uncategorized خپلواکي تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

د سیمه ییزو او ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز هغه جګړه چې امير حبيب الله خان ونه کړه، محافظه کاري يې وکړه…

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

29 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور
  • 1
  • 2