Categories

اعلان

Loading…

د مطالعې په دودولو کې یو نوی ګام/ پوهندوی آصف بهاند

د یوې ټولنې هغه وګړي چې په راتلوکې باندې عقیده او باور لري، تل هڅه کوي چې په ټولنه او خلکو کې د سواد، تحصیل، کار کولو، د تولید فکر او ورسرهد مطالعې کچه لوړه کړي. د همدې هڅو په لړ کې زموږ د میډیا په بیلابیلو برخو کې د چیز فهمه غړو له لوري تل دا هڅه شوې چې مطالعه په ټولو خلکو کې په یوه منلي دود باندې بدله شي.

د همدې هڅو یوه ښه بیلګه مې د ۲۰۱۶ کال د اکتوبر په دوه ویشتمه نیټه په فیسبوک کې له نظره تیره شوه. دا جملې او عکسونه ښاغليMahmood Saeed محمود سعید په خپلهپاڼهکې ایښي وو:

«په نوره نړۍ کې د سرک په غاړه دا ډول واړه، وړيا کتابتونونه دي. خلک کتابونه اخلي؛ لولي يې او بېرته خپله کتاب يا يې پر ځای بل کتاب اېږدي.

که موږ هم وکړای شو لږ تر لږه يو له بل سره کتابونو د لوستلو له پاره بدل کړو يا په ځينو سيمو کې دا ډول تجربې وکړو؛ ډېرې به ګټورې وي»

%db%b2په عکسونو کې چې له لرګیو جوړې وړې کوټنۍ له کتابونو ډکې لیدل کیږي، په اړخو نو باندې یې دا له مینې او مهربانۍ ډکې جملې لیکل شوې دي:

ــ وړوکی وړیا کتابتون،

ــ یو کتاب ولولئ،

ــ یو کتاب شریک کړئ،

ــ یو کتاب بیرته را وګرځوئ.

د ښاغلي محمود سعید د دې پوست په کامنتونو کې ځینو هیواد والو خپل نظریات داسې څرګند کړي وو:«

ــ محمود سعيد وروره د کتاب په هکله ستاسو ژوره مينه ستايم!،

ــ بهترینه مشوره:

که مطالعی ته مخ کړو ایله به وطن جوړ شي،

ــ دلته که جوړ شي ټول به خلک وړي په چپس پلورونکو به يې خرڅوي،

او…»

د ښاغلي محمود سعید د فیسبوکي ملګرو دا څو بیلګې چې ما د نمونې په ډول را واخیستې، لیدل کیږي چې دا نظرونه زموږ پر ټولنه باندې د حاکمو اخلاقو په تله برابر دي. د مطالعې د کلتور د عامیدو له پاره هم مثبت نظریات شته او هم داسې نظریات شته چې کتاب د مطالعې له پاره نه، بلکې د سوځولو(در ګران) او یا د شیانو (چپس یا نور خوراکي توکي) د تاوولو له پاره کارول کیږي.

اوس نو په داسې یو حالت کې هغه ډله چې د سواد، مطالعې او پوهې پلویان دي، څه باید وکړي؟

دوی سره ښايي چې له پراخې حوصلې نه کار واخلي او د خپل انساني هدف د پوره کولو له پاره له خنډونو سره، سره خپل کار ته دوام ورکړي. کتاب باید تر هغه چا پورې ورسول شي چې د لوستلو مینه او علم د تر لاسه کولو تلوسه او هیله ولري، کتاب باید هغه چا ته په لاس ورکړل شي چې په قدر یې پوهیږي او دا کار په پراخې پیمانی شوی او کیږي چې غوره بیلګه یې دقلملارټولنې(ویسا ورونه)

انساني فعالیتونه دي چې په ټول افغانستان کې یې تر اوسه په زر ګونه او لکونه ټوکه کتابونه تر هغه چا پورې رسولي دي چې لولي یې او اړتیا ور ته لري.

البته دا ډیره اړینه ده په دې باب هم فکر وشي چې د کتابونو په چاپولو او خپرولو په مسآله کې زموږ د ټولنې دې ګوډ او مات اقتصاد ته په کتو سره، د چاپ او خپرولو له پاره داسې لیکنې، مقالې او کتابونه انتخاب کړای شي، چې هغه لوستونکي ته یو څه ورکړي، داسې څه ورکړي چې د وړاندې تګ له پاره یې په اوسنۍ زمانه کې د لارې څراغ شي، نه داسې څه چې په هغه باندې مصرف وشي، په چاپولو او لوستلو یې وخت ضایع شي، خو د لوستوکو په تیره نوي نسل فکري تګلوری په نا سمه لار ور برابر کړي او په دې ډول له کتاب يا مقالې یا چاپ شوي متن نه بیخي منفي نتیجه تر لاسه شي او یا داسې مبهم وي چې هیڅ مانا و نه لرې. د دغسې مبهم متن یوه وړه بیلګه ښاغلي محمود سعید د بل چا له پاڼې را پور کړې ده:

«دلته په داسې کتابونو هم پیسې، وخت، کاغذ او ماغزه (که درلودل يې!) مصرف شوي دي.
انځور د آغلې سويتا له پاڼې»

زه فکر کوم چې د مطالعې د دود د عامولو په برخه کې محمود سعید ډیر فعاله دی. دا یې په فیسبوک کې د مطالعې له پاره یو پوست دی:
«باور وکړئ کتابونه تر هر څه ارزانه دي. که هره ورځ ۱۰ افغانۍ ځانګړې کړو؛ په مياشت کې دوه د منځنۍ بيې کتابونه اخستلی شو. په کتابونو پیسې نه ورکيږي.»

په یو بل پوست کې محمود سعید د مطالعېله پاره داسې پته ښودلې ده:

«کتابتون ته په لسګونو نوي علمي او مالوماتي کتابونه پورته شوي دي. ورشئ؛ وړيا يې تر لاسه کړئ او ويې لولئ.»

البته که د محمود سعید فیسبوک پاڼې ته څوک سر ور ښکاره کړي، تر نورو پوستونو یې د مطالعې او کتاب په باب د پوستونو تله درنه ښکاري او د کتاب او مطالعې په باب تل داسې مثبت نظریات شریکوي چې د ټولو په ګټه وي. دغې لاندې مشورې ته یې پام وکړئ:

«دغه کتاب که نه وي ژباړل شوی؛ ښه به وي چې وژباړل شي.
البته یو بل خبر کړئ چې د دوو کسو وخت ضایع نه شي.»

د محمود سعید د همدې پوست لاندې څو تنو ځوانانو په ډیره مینه د ژباړلو وعده کړې او د چاپولو د بار اوچتولو وعده په دې ډول کړې ده:«

ــ دا چې هر څوک ژباړي، چاپ ته یې زه اوږه ورکوم او نور یې هم نازوم.

ــ ما خو مخکی وویل چی زه یی ژباړلو ته وخت ورکوم، خو داسی نه چی بل چا پری شروع کړی وي.»

زه فکر کوم دا کار یو ساده او عادي مدیریت ته اړتیا لري چې د سپانسور او ژباړن کارونه منسجم کړای شي کتاب چاپ او تر لوستونکو پورې ورسول شي.

په پښتنو کې د مطالعې د کلتور ضَعف یا نشتوالی یوه محسوسه ستونزه ده چې ډیر ځلې په نښه شوېده. محمود سعید هم دې نیمګړتیاته اشاره کړې ده:

«د نړۍ په هر ګوټ کې مهم خپرېدونکی کتاب په ډېره لنډه موده کې پارسي ته ژباړل کيږي؛ په یوه ورځ پلورل کيږي او بيا د کلونو په اوږدو کې لسګونه ځله چاپيږي. د کتابونو د پلورل کېدلو ګټه دا ده چې ژباړونکي ورته کار وايي او له مالي اړخه پرې بسيا کيږي.

دلته په شپېته ميليونه پښتنو کې د يوه علمي کتاب زر ټوکه ايله په یوه یا څو کلونو کې په ډېره سختۍ پلورل کيږي. که څه هم بيه يې د يوه څاښت خواړه وي.»

«پښتانه د کتابونو پېرلو او لوستلو دود نه لري؛ ځکه نو له نورو ژبو د کتابونو ژباړلو بهير پڅ روان دی. حتی ډېر باسواده پښتانه هم د نړۍ د غوره کتابونو د نه لوستلو له کبله له يوه ډېر ستر نعمته محروم دي.»

له دې سره، سره بیا هم محمود نه دی مایوسه او د مطالعې د دود د رواجیدو او پوهې د تر لاسه کولو له پاره داسېتوصیههم کوي:

«ځوانان بايد هغه پیسې چې د انرژۍ په څښلو، قیلون او سګرټ څکولو او نورو روغتيا ضد خوړو ورکوي؛ په کتابونو ورکړي. په دې ډول به خپله معنوي او د هېواد د کتابونو او ليکوالۍ دواړو پانګې ځواکمنې کړي.»

که ښه پام وکړو او حقیقت ته ځیر شو، په ټولنه او خلکو کې د سواد او مطالعې رواجیدل، د ژوند په هره برخه کې کولای شي مثبت بدلون راولي، کولای شي د شخص، اشخاصو، کورنۍ او ډیرو خلکو ژوند وژغوري. یو وړوکی او لنډمثالبه یې وړاندې کړم:

په ښخینوو کې د تیو سرطان او په نارینوو کې د پروستات سرطان یو ډیر عامه او شایع نا روغي ده یو ډاکتر په ډیره روانه او نرمه ژبه د تیو د سرطان رامنځ ته کیدل او مخنیوي په باب ډیره علمي څه لیکي، د ناروغۍ څرنګوالی، د مخیوي طریقه او… ښيي،خو که سواد نه وي او و نه لوستل شي، نو ګټه به یې څه وي. لکه زموږ په ټولنه کې چې ډیره سلنه خلک سواد نه لري او که لري یې هم داسې اړینو لیکنو ته بیا یا لاسرسی نه لري او یا یې لولي نه.

د محمود سعید د فیسبوک پاڼې ډیره سلنه پوستونه د مطالعې د دود د عامیدو او د نوي نسل د نوې روزنې په موخه شوي دي. دې لاندېڅو جملو ته یې پام وکړئ:

«تر هغه چې تر ټولو زياته پانګونه په زدکړو او د نوي نسل په روزنه ونه شي؛ افغانستان به باثباته او افغانان به سوکاله نه شي. که هر څومره زيات تورفکري ووژل؛ ورټل او وشړل شي؛ په مقابل کې يې څو برابره نور روزل کيږي او د دې ټولنې او خلکو په ضد کارول کيږي.

له زرګونو کالو راهيسې جګړې ګټو او سرونه بايلو خو د جګړو په مخنيوي او عواملو کله هم فکر نه کوو

زه یې داسې انګیرم چې که د محمود سیعد او قلملار ټولنې د فعالیتونو په څیر د زړه له کومې د کتاب د خپرولو،د مطالعې د کلتور د دودولو او د تعلیم د تر لاسه کولو د فکر د عامولو له پاره کار وشي، لرې نه ده چې دا خلک به یوه ورځ د مطالعې او زدکړو له لارې، له دې اوسنیو بدمرغیو خلاص او د ترقۍ لوړو پوړیو ته به ځان ورسوي.

330 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2