Categories

اعلان

Loading…

سمينار: د ملي يووالي حکومت اوسنی وضعيت او راتلونکی

د ستراتېژيکو او سيمه‌ييزو څېړنو مرکز[1]

دوه کاله وړاندې په افغانستان کې د ولسمشريزو ټاکنو له جنجالي کېدو او دوو مخکښو ټاکنيزو ډلو ترمنځ تر اوږدو لانجو وروسته د امريکا د بهرنيو چارو وزير په منځګړيتوب ملي وحدت حکومت رامنځته شو او تېر دوه کلن مزل يې په ډېرو برخو کې له خورا زياتو ستونزو او ننګونو سره مخ و. د دغه دوه‌کلن بهير له پوره کېدو سره د دغه حکومت خپلمنځي اختلافات داسې کچې ته رسېدلي، چې د حکومت دوام يې ننګولی دی.

د ستراتېژيکو او سيمه‌ييزو څېړنو مرکز د مياشتني اکاډميک بحث په لړۍ کې، د عقرب په ۱۳مه نېټه، همدا موضوع په يوه علمي سېمينار کې وڅېړل شوه او د ويناوالو ترڅنګ يو شمېر علمي شخصيتونو پکې ګډون کړی و.

د سېمينار لومړي ويناوال او د ملي وحدت حکومت د سياسي هوکړه‌ليک پر تطبيق د څار کميسيون مشر محمد ناطقي په خپلو خبرو کې د اوسنيو اختلافاتو اصلي لامل د حکومت د دواړو مشرانو ترمنځ د شويو ژمنو نه پلي کېدل او د چارواکو پر ګومارنې د دوی ترمنځ شته اختلافات وبلل او په وينا يې، چې د ملي وحدت حکومت د سياسي هوکړه‌ليک د پلي کېدو لپاره سياسي اراده نشته ده.

ښاغلي ناطقي د ملي وحدت حکومت د تشکيل لپاره د دواړو ډلو ترمنځ لاسليک شويو هوکړو ته په اشارې سره وويل، چې تراوسه څلور سندونه په دې منځ کې لاسليک شوي؛ خو په ټولو هوکړه‌ليکونو او سندونو کې شوې ژمنې تر ۴۰ سلنه کمې پلې شوې دي. د ده په وينا، ۱۶ اختلافي موارد اوس هم موجود دي او د شته اختلافاتو د له منځه وړلو لپاره هڅې روانې دي، چې له دې جملې څخه د ټاکنيزو اصلاحاتو، برېښنايي پېژندپاڼو، د اساسي قانون د تعديل لپاره مسوده ليکل، د اساسي قانون لويه جرګه، د اپوزيسيون رهبري ټاکل او داسې نور د يادولو وړ دي.

د ده په وينا، که څه هم ملي وحدت حکومت په بنسټيزه توګه د افغانستان له اساسي قانون سره اړخ نه لګوي، خو د دغه قانون له ۱۵۰مې، ۱۳۰مې او ۵۰مې مادې په مرسته تر يوه بريده د دغه حکومت قانونيت ته لاره هواره شوه او هېواد له يوه احتمالي بحران څخه ژغورل شو. نوموړي وويل: «د دغه حکومت د جوړولو په پايله کې ۱۳ صلاحيتونه چې اساسي قانون ولسمشر ته ورکړي، اجرائيه رئيس ته ورکړل شوي دي.»

د سمينار بل ويناوال دکتور مصباح الله عبدالباقي بيا په خپلو خبرو کې اوسنی حکومت د ملي وحدت حکومت نه، بلکې د دوو ټاکنيزو ډلو اېتلافي حکومت وباله؛ ځکه د ده په خبره ملي وحدت حکومت هغه مهال ورته ويل کېدای شي چې په بحراني حالت کې د ملت ټولې ډلې سره کېني او يوه توافق ته سره ورسېږي. هغه وويل، چې د ټاکنو پر مهال احتمالي بحران هم مصنوعي بڼه درلوده او هغه پروسه د دې لپاره اوږده کړای شوه، چې افغانان په اسانۍ سره د داسې يوه حکومت منلو ته تيار شي. د ده په خبره بهرنيانو غوښتل، خپلې موخې تعقیب کړي چې په هېواد کې د متمرکز قدرت په شتون کې يې نه شوای تعقيبولای او له همدې کبله يې په ۲۰۰۹ کال کې هم د داسې يوه حکومت د جوړولو هڅه کړې وه. دوی غوښتل چې د قدرت جزیرې ډېرې شي او بيا يې پر بل د فشار آلې په توګه وکاروي.

دکتور مصباح الله زياته کړه، که څه هم دغه حکومت له سره قانوني مشروعيت نه درلود، خو اوس دا ستونزه د لا پراخېدو په لور روانه ده، ځکه دا مهال د اجرائيه قوې ترڅنګ مقننه قوه هم د عدم مشروعيت له بحران سره مخ ده.

د ښاغلي مصباح الله په اند، د ملي وحدت حکومت لاسته راوړنې په هغه کچه نه وې، څومره چې توقعات وو. د بېلګې په ډول ولسمشر د ټاکنو پر مهال ويل چې د سولې لپاره له خپل سر نه هم تېر دی، خو اوس وينو چې په هېواد کې د جګړې وضعيت د پخوا په پرتله توند شوی او د سولې دروازې بندې دي. د ده په خبره، اوسني حکومت هم د سولې په تړاو د پخواني حکومت ناکامه تګلاره پر مخ کړه او له افغانانو سره د مخامخ خبرو پر ځای يې پاکستان ته مخه کړه.

دکتور مصباح الله زياته کړه: «داسې ښکاري چې ملي وحدت حکومت به په همدې ډول خپله پنځه کلنه دوره بشپړه کړي او د اصلاحاتو ډېره تمه نه ليدل کېږي، مګر دا چې د حکومت مشران په جدي او بنسټيز ډول د ستونزو د حل لپاره کار وکړي.»

د غونډې نورو ګډونوالو هم د موضوع په اړه پوښتنې او مناقشه وکړه او ويې ويل، چې دغه حکومت د يوې دسيسې شکل لري او ملي ګټې يې له ګواښ سره مخ کړې دي. د دوی په وينا، قانون د ملي وحدت حکومت د جوړولو لپاره تر پښو لاندې شو، خو د سولې د راتګ لپاره بيا سره کرښه بلل کېږي.

پای

[1]  د ستراتېژيکو او سيمه‌ييزو څېړنو مرکز (CSRS) يو غيردولتي ارګان دی چې په ۲۰۰۹ کال کې په کابل کې تاسيس شوی دی. اړيکې: ۰۷۸۴۰۸۹۵۹۰، [email protected]، وېبپاڼه: www.csrskabul.com

333 total views, 2 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

پاچا امان الله په ۱۹۱۹ کې د خپل پلار له وژل کېدو وروسته پاچا شو. پوځ، لوړ پوړو چارواکو او…

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: د متحده عربي اماراتو د خلیفه برج څراغونه به نن له ماښام وروسته د خپلواکۍ…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن شپه د افغانستان په بیرغ ښکلي وي

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور
  • 1
  • 2