Categories

اعلان

Loading…

ولې شاعري؟/ لیکنه: اکبر راحل

په دې مقاله کې نه غواړم د شعر په تعریف، جوړښت او نورو تخنیکي آرونو وغږیږم، دلته به په اوسنۍ ټولنه کې د شعر پر اهمیت له بیلا بیلو زاویو بحث وکړو.

ځیني شاعران او لیکوالان حتا د شعر له تعریف سره هم جوړ نه دي، پوهندوی اصف بهاند په خپله یوه مقاله کې د ترکي طنز لیکونکي ناظم حکمت نظر د شعر په هکله داسې رانقل کوي: (شعـر یوې خوش آوازه مرغۍ ته ورته دی چې باید نغموته یې غوږونیسو،خوهغه کسان چې د شعـرد ماهیت په باب خبرې کوي،د هغو خیټورو په شان دي چې د مرغۍ د آواز پرځای د هغې له غوښې سره مینه لري).

کله چې یوه ټولنه له رواني اړخه ارامه نه وي ممکن په ډیرو مواردو کې ناسمې پریکړې وکړي، پدې اساس که شعر یوازې د روحي تسکین په موخه هم ولیکل شي دا به بسنه وکړي.

لیکوال او شاعر محب الله ارمل د شعر د ګټو په هکله وایي:

۱: شعر تخیل ته پرمختګ ورکوي او روزي یې. ارواپوهان وایي هغوی چې شخړې خوښوي او قتلونه کوي تخیل یې کمزوری وي او د وژل شوو کسانو د درد او غم حالت یا د کورنۍ حالت نه شي درک کولای.

۲: شعر هنر دی او هیڅ ټولنه نشي کولی له هنرونو انکار وکړي، له هنر انکار کول له نوښت او ابتکار انکار کول دي او دا د ویدو ټولنو نښه ده.

۳: که شعر ښه او عالي وي او محتوا یې هم ټولنیزه وي د اصلاح لپاره تر هر څه بهترینه وسیله ده تاسې وینئ چې اکثره ملایان او واعظان د خپلو خبرو د اغیز د زیاتولو لپاره شعرونه وایي او ان د فارسي ژبې ځیني شعري دیوانونه لولي.

۴:زمونږ په تولنه کې محدودیتونه زیات دي، اکثره د زړه خبرې نشو کولای په نثر کې وکړو او که یې وکړو نو ممکن د کفر ټابې راپورې شي، تاسې لیدلي چې د شعر په ژبه خپل فکر بیانول حساسیتونه نه راپاروي، مثلآ که پښتنې پیغلې هغه خبرې چې په سندرو او ټپو کې کوي که یې په نثر ووایي شاید سرونه یې پرې شي.

یا که د ممتاز اورکزي ددې بیت مفهوم په نثر ووایو کیسه خرابیږي چې وایي

همدا اوس به شراب وڅښم په نهره

همدا اوس به دې ماښام کړمه سحره

اوس رانه هیر دی خو په یوه مقاله کې مې لوستي وو چې یو وخت شاعر ځان د سپوږمۍ او وریځو په منځ کې لیده، د شاعر دې فکر ته پراختیا ورکړل شوه بالاخره طیاره جوړه شوه.

راځئ له ځانه یوه پوښتنه وکړو، مونږ سندرې ولې اورو؟

که ځواب مو نه وي تر لاسه کړی یوې بلې پوښتنې ته ځواب ووایئ تاسو په کوم وخت کې سندرې اورئ؟ د سندرې اوریدلو پر وخت او وروسته څنګه احساس کوئ؟

حتمآ به مو ځواب تر لاسه کړی وي، نو پدې اساس که شعر نه وای سندره نه وه، او د سندرې نه شتون ته دلیل نه شو پیدا کولای ځکه چې دا د انساني فطرت غوښتنه ده او له پیړیو پیړیو ان له ادمه تر دې دمه دا طبعي او فطري غوښتنه له یوې نه یوې لارې پوره شوې ده.

شعر احساس پاروونکی دی او دا مونږ په تاریخ کې لرو چې د لویو فتوحاتو ستر عامل شعري ژبه ثابته شوې ده.

خوشحال بابا وایي:

د افغان په ننګ مې وتړله توره

ننګیالی د زمانې خوشحال خټک یم

یا

لا تر اوسه یې ماغزه په قرار نه دي

چا چې ما سره وهلی سر په سنګ دی

که همدا مونږ نثر ته واړوو ممکن دومره اغیزه راباندې ونه کړي او هسې یو شعار راته وبریښي.

محب الله آرمل په خپله یوه مقاله (شعر او جنګ) کې لیکي:

(جنګ او شعر دواړه لرغوني دي، شايد دا شعرونه و چې د نړۍ لرغوني جنګونه يې په افسانو بدل کړل ، د خلکو په حافظو کې يې ژوندي وساتل، د جنګونه اتلان يې وستايل او خلکو ته د لا زياتو جګړو الهام ورکړ، د نړۍ د ترګردو لرغوني يوناني شاعر هومر منظومې الياد او اوديسي د ټرای ښار د جګړو داستان دی).

د شعر په بي ارزښته کولو کې زمونږ د ځینو لیکوالانو ونډه هم شاعران ګیله من کړي دي، نثر لیکلو او لوستلو ته د خلکو هڅول ښه کار دی خو دا تشویق نه باید پر شعر منفي اغیزه وکړي.

ډیری پوه ځوانان پر دې انتقاد کوي چې شاعران هسې خپل وخت پر شعر لیکلو ضایع کوي، دوی د شعر لیکلو پر ځای هغه وخت دې په یو بل ټولنیز کار مصرف کړي، حالانکه په لا شعوري ډول پخپله همدا کسان شعر ته په درنښت قایل دي چې ښه مثال د سندرې اوریدل دي، او همدا بس دی چې د هر هیواد ملي سرود په شعر لیکل شوی دی.

شعر د شاعر د ورځنیو کارونو د خنډ لامل نه شي کیدای، مونږ ډیری کسان حتا ډاکټران، انجینران، اقتصاد پوهان، سیاستمداران او… پیژنو چې شعر لیکي، هغوی د شعر تر څنګ په خپلو مسلکونو کې هم ځانونه ثابت کړي دي.

شعر په ژبه کې د عطر مثال لري نو بنآ زمونږ ټولنه نثر او شعر دواړو ته اړتیا لري او هغوی چې پدې برخه کې ستونزې لري له شعر څخه نا خبره دي هغوی دې باید شعر مطالعه کړي ویې څیړي مفهوم ترې چاڼ کړي وروسته دې قضاوت پرې وکړي.

307 total views, 1 views today

1 comment

  1. عبدالباري نعیمي Reply

    بالکل همداسي ده

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې…

د افغانستان د خپلواکۍ د ترلاسه کولو د سلمې کلیزې په مناسبت: پوهاند محمد بشیر دودیال مقدمه خپلواکي  یواځې د هغې د معنوی…

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې او ریفورمونه

21 Jul 2019 خپلواکي کالمونه مقالې تاند Comments (1)

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

ستادشهسوارسنګروال برېتانیا له یوې خوا پدې پوهېده چې اوس یې به نورو ستونزو او وسوسو سربېره په سیمه کې افغانستان ته…

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

15 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند Comments (1)

نور

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور…

پوهاند محمدبشیر دودیال سریزه    په ۱۹۱۹م. کال کې  افغانستان د  امان الله خان تر مشرۍ لاندې، د افغانستان د زړور ملت په…

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور مترقي پروګرامونه

16 Jul 2019 ټولنیز علوم خپلواکي کالمونه تاند No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

تاند نیوز ډیسک: افغان حکومت مالیې وزارت ته امر کړی چې د خپلواکۍ د بیا ګټلو سلمې کلیزې نمانځنې لپاره…

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

24 Jun 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (2)

نور

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

 اسدالله نورزی     هر کال چې د خپلواکۍ د لمانځلو ورځ رانږدې شي نو په ځوانانو کې په پراخه توګه بحثونه…

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

19 Aug 2018 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

شاه امان الله له هغې ورځې چې د افغانستان خپلواکي یې له انګلېس څخه د سختو جګړو او مبارزو وروسته…

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

19 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2