Categories

اعلان

Loading…

مدني فعاليت، سياست که پرديپالي!!؟/ نويده خوشبو

” ته د مدنيت لپاره استول شوى يې”

   مدنیت د اسلام  مقدس دین له نظره تر ټولو مخکې خپل ږغ پورته کړی دی.

چې ښه بېلګه یې د حضرت محمد ص ظهور دى،  کله چې تر اسلام مخکې عربو خپلي لوڼې ژوندۍ ښخولې، خداى تعالى نړۍ ته  پېغمبر ص راولېږه هغه مبارک ته دا پيغام ورکړل شو چې: ته مو د رحمت او مدنیت لپاره لېږلی یې، ځکه نو حضرت محمد ص خپل دروند رسالت ته په کتلو سره د یثرب ښار د مدینې په نوم و نومولو، مدینه او مدنیت هغه ستر بشري او انساني کلمات دي،چې د نړۍ هیڅ دین مخکې تر اسلام کړى نه وو.

په هر حال، په افغانستان کې د اوسنېو مدني فعاليتونه او ټولنو په وړاندې بېل تعبيرونه شتون لري، او يو تعريف نه  ورکول کيږي:

ډېر د اپوزيسيون او مدني فعاليتونو توپير نشي کولى؛ او مدني ټولنې دولت ضد ادارې ګڼي څوک يې دولت پورې تړلې او د دولتي چوکاټ برخه ګڼي. د پروژې،د بهرنيو لخوا ملاتړ کېدونکو ادارو په نوم هم  ياديږي داچې مدني فعاليت څه دى؟ څه ځانګړنې لري؟ او مدني فعال څوک دى؟ په خوست کې د چنار راډيو ريس ژورناليست ليکوال او شاعر سباوون ستوری مهیدي راته وويل:

« د مدني ټولنې یا مدني فعالیت په اړه د نورو ټولنیزو علومو په څېر یو ځانګړی او جامع تعریف نه دی وړاندې شوی، د مدني ټولنې او مدني فعال اصطلاح په هېواد کې د نوي نظام په راتلو سره په رسنیو کې راښکاره شوه چې تر ډېره یې په هېواد کې د سولې د تامین، د قومونو ترمنځ د یووالي په رامنځته کېدو، د هېواد په مختلفو سیمو کې له دولت څخه دخپلو حقونو د غوښتنې، د بشري حقونو د مراعت، د ښې حکومتوالۍ، د فساد پر ضد مبارزه  او نورو ټولنیزو او ټولګټو چارو د غوښتنې په هکله یې د لوړپوړو چارواکو تر غوږونو خپل غږونه اوچت کړي دي.

اول به د مدني ټولنې په ماهیت او مفهوم باندې رڼا واچوو، مدني فعالیتونه او مدني ټولنې د تمدن، پرمختګ او مدنیت څخه اخېستل شوي چې تمدن د اقامت غوره کولو او په یو ځای کې مقېمېدلو او سکونت اختیارولو ته وایي چې په معنی د ښار او ښارونو یعنې هغه څه چې پرمختللی، متمدن او ښاري ژوند په خپله غېږه کې ولري، هغې تمدن ویل کیږي. هغه کړنه چې د یوه هېواد او یوې ټولنې د خیر ښېګڼې، پرمختګ او ترقۍ لپاره پیل شي او د ټولنې مادي او معنوي خدمتونه او ګټې پکې خوندي وي، مدني فعالیت ویل کیږي او مدني ټولنه بیا د هغو کسانو راټولیدو ته ویل کیږي چې د خپلې ټولنې د خیر ښېګڼې، پرمختګ او ترقۍ لپاره راټول شي او د خپلې ټولنې مادي او معنوي خدمت وکړي، هغې ته مدني ټولنه وايي.»
پوښتنه: هغه وګړي چې د خپلې ټولنې د پرمختګ ، سوکالۍ او ارمتیا لپاره په مدني حرکتونو باندې لاس پورې کړي او خپل حقوق له دولت او نړیوالو ټولنو څخه د یوه منظم حرکت په چوکاټ کې ترسره کوي، مدني فعالین ګڼل کیږي؟

ځواب:هر کار، ټولنه او فعالیتونه د خپل ځان د نظم او پېژندنې لپاره یو شمېر ځانګړتیاوې لري چې د هغې له رویه خلک کولای شي یو بل سره درک کړي.

مدني فعالیتونه او ټولنې هم یو شمېر ځانګړتیاوې لري چې باید مدني فعالین یې په نظر کې ونیسي.
۱: دا چې مدني فعالیتونه په سوله اییزه فضا کې ترسره کیږي، نو باید چې په منځ کې یې زور زیاتی او خشونت نه وي، ټول مشکلات او پرابلومونه به په سوله اییزه فضا کې حل کوي.

۲: مدني ټولنې د سیاسي ګوندونو خلاف غیر سیاسي ټولنې دي چې د ټولو مدني فعالینو د فکر او نظریو په نظر کې نیولو سره په ګډه کار کوي.

۳: په مدني فعالیتونو کې خلک یوازې د یوې سیمې او یو نژاد لپاره نه بلکې د ټولې ټولنې د ښه چاپیریال، غوره خدمتونو، پرمختللي ژوند او نورو اسانتیاوو لپاره سره یوځای کیږي او خپل غږ پورته کوي.

۴: هر ټولنه باید دخپلو فعالیتونو د روښانولو لپاره یوه ځانګړې اساسنامه او منظمه لایحه باید ولري چې مدني فعالین د هغې په آډانه کې مدني حرکتونه ترسره کړي.

۵: په مدني ټولنه کې د ټولنې ټول وګړي لکه ملا امامان، قومي مشران، ځوانان، ژورنالېستان، لیکوالان ، ملي تجاران او نور په ګډه سره په مختلفو کمیټو ویشل کیږي او د یوې ګډې رهبرۍ تر چتر لاندې فعالیت کوي.

۶: په مدني ټولنو کې باید صبر، حوصله، زغم، تحمل او متقابل احترام شتون ولري.

۷: تر ټولو ستره ځانګړنه یې داده چې په مدني ټولنه کې باید د هر چا نظر او خبرو ته په سړه سینه غوږ ونیول شي او د خپلو کارونو د پرمختګ له لار کې ترې استفاده وشي.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدني ټولنې د ښېګنې اوسمون په موخه دهېواد پالنې او انساندوستې داحساس له مخې دځينو كسانو له خوا په داو طلبانه توګه رامنځته كيږي او دټولنې دمعنيوي اومادي خدمت لپاره فعاليت كوي  او په ټولنه كې دزور زياتي،تاوتريخوالي او ظلم دمخنيوي او دبېوزلو او غمځپلو لاس نيوې کوي.

همدارنګه،مدني ټولنه یوه مادي او د ګټو  اداره نه ده، مدني ټولنه تر ‌‌‌‌‌‌ډېره د انساني  احساس له مخې د ټولنې د منفي او انساني ضد فعالیتونو په وړاندې مبارزه کوي او د ولس اواز تر حکومت او ځينو نورو ادارو رسوي.

د مدني فعاليتونو له مهمو ځانګړنو څخه يوه داده چې: هغه ستونزې چې حکومت، نظام او نړیوال بنسټونه یې د راسپړلو او روښانه کولو نه وېره او يا  هم  ناغيړي او  بې پامي کوي ، د یوه بشري او انساني کرامت او عظمت په نظر کي نیولو سره را وسپړي د ولس د ګټو هېنداره او د ستونزو غږشي!

مدني ټولنې بايد ملي ارزښتونه،ملي كلتور  او افغاني دوديزه ټولنه وپيژني اوپه رڼا كې يې كار  وكړي.
ددې لپاره چې مدني فعالين او ولس دمدني ټولنې په ارزښت اومفهوم  پوه شي په كار ده چې:

وركشاپونه،سمينارونه،غونډې اومركې تر سره کړي  ترڅو خلك په دې پوه شي چې مدني ټولنه دخلكو دګټو لپاره  په داو طلبانه توګه  كار كوي، ولس او دولت ته دا په ګوته كړي چې مدني ټولنه دقانون،ټولنيز مسئوليت  او ملي حاكميت پر بنسټ ولاړه ده، دځان لپاره كوم امتياز او دسياسي واک هڅه نلري ترڅو ولس او دولت په رښتني توګه  دمدني ټولني تر شا ودريږي.

مدني ټولنې دولس او حکومت تر منځ ارتباطي پل جوړيږي خو له بده مرغه په افغانستان کي د مدني ټولنو ادارې نه یوازي چې مادي مسائل په پام کې نيسي، بلکې د نظام او حکومت پر ضد فعالیتونه هم مخته وړي.

په پر مختللو هېوادونو کې حکومت او مدني ټولنې په ګ‌‌‌‌‌‌ډه یوه پالیسي او تګلاره جوړوي تر څو خپل مهم اهداف لاس ته راوړي.

حکومتونه یې د مدني ټولنو د فعالیتونو تر څنګ د هغوئ د خونديتوب څارنه او پلټنه هم کوي، خو په افغانستان کې حکومت او مدني ټولنې همغږي نلري.

اړينه ده ، چې دافغانستان  مدني ټولنې په کره توګه وڅېړل او وپېژندل شي؛ ترڅو د مدنيت تر نوم لاندې سياست، شومې موخې او پرديپالي ونکړي.

189 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې…

د افغانستان د خپلواکۍ د ترلاسه کولو د سلمې کلیزې په مناسبت: پوهاند محمد بشیر دودیال مقدمه خپلواکي  یواځې د هغې د معنوی…

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې او ریفورمونه

21 Jul 2019 خپلواکي کالمونه مقالې تاند Comments (1)

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

ستادشهسوارسنګروال برېتانیا له یوې خوا پدې پوهېده چې اوس یې به نورو ستونزو او وسوسو سربېره په سیمه کې افغانستان ته…

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

15 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند Comments (1)

نور

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور…

پوهاند محمدبشیر دودیال سریزه    په ۱۹۱۹م. کال کې  افغانستان د  امان الله خان تر مشرۍ لاندې، د افغانستان د زړور ملت په…

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور مترقي پروګرامونه

16 Jul 2019 ټولنیز علوم خپلواکي کالمونه تاند No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

تاند نیوز ډیسک: افغان حکومت مالیې وزارت ته امر کړی چې د خپلواکۍ د بیا ګټلو سلمې کلیزې نمانځنې لپاره…

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

24 Jun 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (2)

نور

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

 اسدالله نورزی     هر کال چې د خپلواکۍ د لمانځلو ورځ رانږدې شي نو په ځوانانو کې په پراخه توګه بحثونه…

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

19 Aug 2018 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

شاه امان الله له هغې ورځې چې د افغانستان خپلواکي یې له انګلېس څخه د سختو جګړو او مبارزو وروسته…

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

19 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2