Categories

اعلان

Loading…

پښتني سندرې/ پوهندوی آصف بهاند

(د لنډیو په باب بحث او د لنډیو ټولګه)

لنډۍ او د لنډیو د ثبتولو ستونزه

یو ویشتمه برخه

بیا هم د لنډیو د ټولګو په باب خبره او د لنډیو په آدرسونو پسې ګرځیدل. د لنډیو په منابعو، ټولګو پسې لټه او په لنډیو پسې د نوروکتابونو پاڼې اړول، کله ډیر آسانه وي او کله بیا ډیره ګرانه ځکه وي چې د نظر وړ ټولګه، کتاب او یا هم د نظر وړ ماخذ نه شي تر لاسه کیدای اولکه د چا خبره «د کرک هګۍ» ور نه جوړه وي.

په دغسې آثارو کې یو «پښتني سندرې» نومی کتاب دی. ښايي ځینو دوستانو ته دا ډیره ساده خبره وي چې مورد نظر کتاب په اختیار کې ولري، خو که د چا په واک کې نه وي نو …؟

د لنډیو د بحث په برخه کې د دې کتاب دواړه ټوکونه مهم ځکه دی چې یو خوا د پښتو فولکور د ځینو مهمو برخو لکه: لنډۍ، بابو لالې، د اتڼ نارې، د شین خالو نارې د کاکړو غاړې، چاربیتې، غزلونه، مقامونه، بګتیۍ، کیسې، داستانونه، نیمکیۍ او ځینو نورو فولکولوریکو ژانرونو په باب مالومات په کې راغلې دی او له بلې خوا ښایسته ډیرې لنډۍ په کې خوندي شوې دي.

څنګه چې د اوس له پاره دا کتاب زه په اختیار کې نه لرم، ځکه مې «د کرک هګۍ» اصطلاح ور ته و کاروله. د دې کتاب په باب د اوس له پاره چې کوم مالومات ما تر لاسه کړی دی هغه به درنو لوستونکو سره شریک کړم:

د لنډیو د مقالو د سلسلې په دریمه برخه کې، د هغه وخت د مالوماتو پر بنا د دې کتاب په باب ما داسې لیکلي وو:

«۱ــ پښتني سندرې:

د لنډیو دا ټولګه د پښتوټولنې له خوا، په ۱۳۳۴ لمریزکال د محمد دین ژواک په اهتمام خپره شوې ده. دا مجموعه ما په کابل کې لیدلې او لوستلې ده، خوپه واک کې یې نه لرم.»

د استاد عبدالروف بینوا له ټولګې (پښتو لنډۍ،د استاد عبدالروف بینوا په زیار، لومړی چاپ،۱۳۳۷ ل کال.) نه پخوا هم د لنډیو په باب معلومات او یو شمیر لنډۍ خپرې شوې دي چې له هغې ډلې نه د «پښتني سندرې» کتاب د یادولو وړ دی.

«پښتني سندرې» نومی کتاب چې په دوو ټوکونو کې خپور شوی دی، په دواړو ټوکونو کې یې د پښتو ژبې د ولسي ادب بیلابیل ډولونه معرفي شوي دي. د دې کتاب دواړه ټوکه استاد حبیب الله رفیع په خپل غنیمت کتاب «پښتو پانګه»(رفیع حبیب الله، پښتو پانګه، لومړی ټوک، ۱۳۵۴ کال، پښتو ټولنه، ۴۵ ــ ۴۶ مخونه) کې معرفي کړیدي ــ له استاد معصوم هوتک نه په مننې سره چې د پښتو پانګې مالومات یې زما په واک کې کیښودل ــ د استاد حبیب الله رفیع د پښتو پانګې مالومات په دې ډول:

«پښتني سندرې لومړی ټوک:

مهتمم: محمد دین ژواک، خپرونکې: پښتو ټولنه، د چاپ نیټه: ۱۳۳۴، د کابل عمومي مطبعه، د مخونو شمیر: درې سوه اته نوي(۳۹۸)، موضوع: د پښتو د اولسي ادب لنډۍ، بابو لالې، د اتڼ نارې، د شین خالو نارې د کاکړو غاړې، په کې راغلې دي، چې د لنډیو شمیر یې له اتو زرو څخه اوړي، د پښتو د شفاهي ادب یوه لویه چاپي مجموعه ده او د پښتني کلتور د څیړنې په برخه کې زیاته مرسته کوي.

پښتني سندرې، دویم ټوک:

مهتمم محمد حسن ضمیر، خپرونکی پښتو ټولنه، کابل، د خپریدو نیټه او ځای۱۳۳۵ زمری، دولتي مطبعه، مخمونه ۳۰۶، موضوع یې: د پښتو د ولسي ادب معلومو سندرو: چاربیتو، غزلو، مقامونو، بګتیو، کیسو، داستانونو، نیمکیو یوه زیاته اندازه نمونې په کې را ټولې شوې او د لومړي ټوک د بشپړتابه کړۍ ده چې د پښتو د اولسي ادب په برخه کې یو ښکلی او په زړه پورې اثر دی.»

د استاد رفیع د پښتو پانګې په حواله، د «پښتني سندرې» په لومړي ټوک کې، چې کومې لنډۍ خوندي شوې دي، شمیر یې له اتو زرو نه اوړي. څنګه چې دا کتاب زما په اختیار کې نه شته، نو ځکه یې د لنډیو د څرنګوالي او څومره والي په باب څه نه شم ویلای.

د لنډیو د یویشتمې برخې د ښه پای له پاره به څو نوې او پخوانۍ په زړه پورې لنډۍ درنو لوستونکو ته وړاندې کړم:

له کلي بیا پولیس را تاو شول

زما بد ماشه یاره څه دې کړي دینه

د زړه په باغ مې ګلۍ وشوه
بويه چې بيا سپرلی راځي سپړي ګلونه

په ږیره نښه راته وکړه

پرون مې بل صوفي ته پورته کړل لاسونه

د نجونو مشره یې واده کړه
اوس به په سرو منګولو څوک دریا وهینه

ټوپک سینګار د ځوانۍ نه دی

اوس له زلمو سره قلم مزه کوینه

زړه مې ټوټې، پتری به نه شي

که د تمامې دنیا سر را وغواړمه

زړه مې څلور ځایه سوری دی

له هر سوري نه د ګیلو لښکر راځینه

زړه مې څلور ځلې ټوټې شو

هره ټوټه یې د جانان نارې وهینه

د یویشتمې برخې پای

50 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *