Categories

اعلان

Loading…

د هیلو ښار/ جمشید عمر

په نورو غربي ژبو کې ورته utopia وایي. اصلاً یوه یوناني کلمه ده، Uotopia هغه ځای دی چې شتون ونه لري. دا ترکیبي کلمه ده چې ou د نه یا هیڅ په معنا او topos ځای چي ټوله معنا یې نه ځای، هیڅ ځای یا هغه ځای چې هیڅ اباد شوی نه وي چې معادل کېدای شي لا مکان وي.

داسې ادبیاتو ته ویل کیږي چې یوه ارماني ټولنه ترسیموي او یا هغه ټولنې ته ویل کیږي چې هلته عدالت وي او خلک په ارامۍ کې ژوند کوي. د لومړي ځل لپاره د تومس مور ( په ۱۴۷۸ په لندن کې پيدا او په ۱۵۳۵ کال په انګلستان کې مړ، لیکوال، حقوقپوه، فیلسوف او سیاست مدار و) لخوا په همدغه اتوپيا کتاب کې وکارول شوه.

افلاتون او ارستو هم پخوا همداسې مشابه کلمې په فلسفه کې کارولي وي. په اسلامي فلسفه کې ورته مدینه فاضله وايي. په انګلسي کې Utopiasim بولې چې معنا یې د یوي داسي ټولنې سره زړه تړل چې خیالي او یوه عادله ټولنه وي.

افلاتون په خپل جمهوریت کې داسې ټولنه ترسیموي چې هلته عدالت وي، نو ځکه ځینې اروپایي فیلسوفان وایي چې عدالت د یوي ټولنې د روح حیثیت لري.

افلاتون وایي چې عادله ښار، د عادل سړي په شان دی او چیرته چې عدل وي هلته سوله وي او سوله د ښه ژوند نښه ده.
مور د هیلو ښار په نامه یو داستاني کتاب ولیکه او همداسي دا کلمه ادبیاتو ته راغله. داستان داسي شروع کیږي چې هیثلودي یو پوه او فلاتون پیژندونکی سړی وي او غواړي چې له نړۍ څخه لیدنه وکړ. ده د امریکو وسپوس، چې د امریکا وچه دده په نوم ده، سفرونه کړي او د هغه سره یې نوي نړۍ ( په غالب ګومان امریکا) ته هم سفر کړی.

مور په یو سیاسي ماموریت هلند ته ځي او هلته د هیثلود په واسطه د داستان له راوي سره اشنا کیږي. دغه سفرونه یې په افسانوی ډ‌ول بیان کړي دي. هیثلود دعوه کوي چې وسپوس څلورویشتم ګرځیدونکی دی چې په (۱۵۰۴) کال کې په دي وچه کې قدم کیښود او دغه داستان یې په خپل کتاب (څلورسفره) کې بیان کړی.

مور ډير کوښښ وکړ چې هغه خیالي ټولنې ته ریښتني جامه واغوندي. په دي داستان کې یې ډیر جزئیات هم ورکړي او حتی یې ځینې نموني د الفبا او شعرونو هم ورکړي. په دي داستان کې وایې چې ترټولو ښه خلک ساده دي. دروغ رواج نه لري. سره زر او زیور الات سپک او زلیله دي چې د غلامانو غاړي ته د غاړه کۍ په ډول تري کار اخیستل کیږي. یعنې څوک بد کار نه کوي. د سرو او سپینو په قصه کې نه دي، نو ځکه یې د غلامانو غاړکۍ جوړي کړي.

خو زموږ په ټولنه کې بیا خبره سرچپه ده. دلته ترټولو ښه خلک، بد شي. دروغ وایو. په سرو سپینو پسې مو ځوانان د اروپا د بحرونو خوراک شي.

هغه څوک چې داستانې ادبیات لیکلي، د هغوی هدف همدا وي چې ویده خلک را ویښ کړي چې په دي نړۍ کې څه تیریږي. ولی مو خپل مسیر پریښی او په بله روان یو؟ خلکو ته مثبت فکر وکړي او همداسي یوه ټولنې ته خلک و هڅوي چې هلته هر څه ښه روان وي، لکه مور چې دا داستان لیکلی، چې همدا د ادبیاتو هدف هم دی.

زموږ په داستانې ادبیاتو کې به یې داسي نمونه نه وي او تر کومه چې ماته معلومه ده؛ فکر کوم هغه به د جوجو ناول وي چې معکوس ددي کلمې ده.

خلاصه دا چې د توماس هدف دا و چې خلک دي په یوه ټولنه کې ارامه ژوند ولري، خو ابو نصر فارابی وایي چې باید داسې یوه ټولنه وې چې خلک یې په دواړو جهانونو کې کامیابه او سوکاله وي.

216 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې…

د افغانستان د خپلواکۍ د ترلاسه کولو د سلمې کلیزې په مناسبت: پوهاند محمد بشیر دودیال مقدمه خپلواکي  یواځې د هغې د معنوی…

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې او ریفورمونه

21 Jul 2019 خپلواکي کالمونه مقالې تاند Comments (1)

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

ستادشهسوارسنګروال برېتانیا له یوې خوا پدې پوهېده چې اوس یې به نورو ستونزو او وسوسو سربېره په سیمه کې افغانستان ته…

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

15 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند Comments (1)

نور

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور…

پوهاند محمدبشیر دودیال سریزه    په ۱۹۱۹م. کال کې  افغانستان د  امان الله خان تر مشرۍ لاندې، د افغانستان د زړور ملت په…

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور مترقي پروګرامونه

16 Jul 2019 ټولنیز علوم خپلواکي کالمونه تاند No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

تاند نیوز ډیسک: افغان حکومت مالیې وزارت ته امر کړی چې د خپلواکۍ د بیا ګټلو سلمې کلیزې نمانځنې لپاره…

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

24 Jun 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (2)

نور

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

 اسدالله نورزی     هر کال چې د خپلواکۍ د لمانځلو ورځ رانږدې شي نو په ځوانانو کې په پراخه توګه بحثونه…

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

19 Aug 2018 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

شاه امان الله له هغې ورځې چې د افغانستان خپلواکي یې له انګلېس څخه د سختو جګړو او مبارزو وروسته…

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

19 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2