Categories

اعلان

Loading…

په دې ورځ اندونیزیا خپلواکي اعلان کړه

تاند- له نن څخه ۷۰ کاله پخوا د ۱۹۴۵ م کال د اګست په اوولسمه د دوهمې نړیوالې جګړې له پای ته رسېدا سره په یووخت د اندونیزیا د ازادي غوښتنې مبارز احمد سوکارنو د خپل هیواد خپلواکي اعلان کړه خو څلور کاله وروسته اندونیزیا له هالنډ څخه د خپلواکۍ په ترلاسه کولو بریالۍ شوه.

هالنډیانو په ۱۵۹۶ م کال اندونیزیا ته ۴ سوداګري بېړۍ ولېږلې او له دغه هیواد سره یې تجارتي راکړه ورکړه پیل کړه. کله چې دغو بېړیو هالنډ ته صحي مسالې یووړې، هالنډ وپتېیله چې له اندونیزیا سره د سوداګرۍ لپاره منظم تشکیلات جوړ کړي.

هالندیانو په ۱۶۰۲ م کال د ختیځ هند هالنډي کمپنۍ جوړه کړه. جنګي بېړیو به تجارتي بېړۍ تر اندونیزیا پوري بدرګه کولې.

هالنډیانو پوره هڅه کوله چې نور بهرنیان د اندونیزیا له ټاپوګانو سره اړیکې ونه لري. دوی لومړی په اوولسمه پېړۍ کې د جاکارتا سیمه، چې اوس د اندونیزیا پلازمېنه ده، ونیوله او پر هغې یې باتاویا نوم کېښود.

د اندونیزیا پاچا، سلطان اکونګ د هالنډیانو سخت دښمن و. ده په ۱۶۲۹ میلادي کال پر باتاویا د حملې لپاره ځواکونه ولېږل، خو هالنډیانو ښه توپونه لرل او د ده سرتېرو ته یې ماتې ورکړه.

له دې پېښې څه باندې ۱۲۰ کاله وروسته د جاکارتا خلکو د هالنډیانو پر خلاف پاڅون وکړ. د دوی دا پاڅون، چې په ۱۷۴۰ میلادي کال وشو، د هالنډیانو له لوري وځپل شو چې په لړ کې یې په لسګونو زره اندونیزیایان او چینایان ووژل شول.

د۱۷۹۹ م کال د دسمبر په یودېرشمه د ختیځ هند هالنډي کمپنۍ دېوالیه شوه او د اندونیزیا ټوله خاوره د باټاویا (جاکارتا) د هالنډي تشکیلاتو تر کنټرول لاندې راغله او سوداګري کمپنۍ یا شرکت پر مستعمراتي امپراتورۍ بدله شوه.

د اندونیزیا خلکو په ځلونو پاڅونونه وکړل خو نتیجه یې ورنه کړه.

دوی جاپانیانو ته هیله لرله چې د هالنډیانو له استعماره به یې خلاص کړي. په ۱۹۴۲ کې د هالنډ ځواکونه جاپانیانو ته تسلیم شول خو اندونیزیا له یوه استعمارګره بل ته په لاس ورغله چې تر لومړني بدتره و.

د دوهمې نړیوالې جګړې په پای کې، چې د امریکا اتومي حملو جاپان تسلیمېدو ته اړ ایست، د اندونیزیا خلکو د جاپاني پوځیانو پر ضد پاڅون وکړ. جاپانیان، چې کمزوره شوي وو، موافقه وکړه چې د خلکو د ارامولو لپاره سور او سپین بیرغ پورته کړي چې د اندونیزیا بیرغ و.

بالاخره جاپاني پوځیان په ۱۹۴۵ م کال د اندونیزیا له ټاپوګانو ووتل.

خو د ۱۹۴۵ م کال د سپټمبر په ۱۶ مه بریتانیايي او هالنډي پوځیانو په ګډه پر اندونیزیا حمله وکړه.

د اندونیزیایانو او هالنډیانو ترمنځ نښتو زور واخیست، بریتانیاوالو په دغه هیواد کې ځان ته چندان ګټې نه لیدلې، نو یې پرېکړه وکړه چې د مچیو له دې ځالې ځان ژر تر ژره وباسي. دوی د ۱۹۴۶ په نومبر کې ووتل.

هالنډیانو د دې شتمنې مستعمرې د ساتنې لپاره د اندونیزیايي مشترک المنافع ټولنې وړاندیز وکړ، خو اندونیزیاوالو ونه مانه. دوی یوازې او یوازې خپلواکي غوښته.

هالنډیانو د اندونیزیایانو د ځپلو لپاره ډېرې خوارۍ وکړې خو بالاخره د ۱۹۴۹ م کال د دسمبر په ۲۷ مه د اندونیزیا د خپلواکۍ منلو ته مجبوره شول.

د اندونیزیا ټاپوګان په ۸ سیمو وېشل شوي او هر یوه ځان ته واکمن لري.

312 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې…

د افغانستان د خپلواکۍ د ترلاسه کولو د سلمې کلیزې په مناسبت: پوهاند محمد بشیر دودیال مقدمه خپلواکي  یواځې د هغې د معنوی…

 تر استقلال وروسته په افغانستان کې اقتصادي او عمرانی چارې او ریفورمونه

21 Jul 2019 خپلواکي کالمونه مقالې تاند Comments (1)

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

ستادشهسوارسنګروال برېتانیا له یوې خوا پدې پوهېده چې اوس یې به نورو ستونزو او وسوسو سربېره په سیمه کې افغانستان ته…

پاچا امان اله، د دوه ښکېلاکګرو هېوادونو په مينځ کې

15 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند Comments (1)

نور

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور…

پوهاند محمدبشیر دودیال سریزه    په ۱۹۱۹م. کال کې  افغانستان د  امان الله خان تر مشرۍ لاندې، د افغانستان د زړور ملت په…

په افغانستان کې له خپلواکۍ وروسته اداري ریفورمونه او نور مترقي پروګرامونه

16 Jul 2019 ټولنیز علوم خپلواکي کالمونه تاند No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

تاند نیوز ډیسک: افغان حکومت مالیې وزارت ته امر کړی چې د خپلواکۍ د بیا ګټلو سلمې کلیزې نمانځنې لپاره…

حکومت د خپلواکۍ سلمه کلیزه په ۳۸۴ میلیون افغانیو نمانځي

24 Jun 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (2)

نور

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

 اسدالله نورزی     هر کال چې د خپلواکۍ د لمانځلو ورځ رانږدې شي نو په ځوانانو کې په پراخه توګه بحثونه…

خپلواکي او ازادي (Independence and Freedom)

19 Aug 2018 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

شاه امان الله له هغې ورځې چې د افغانستان خپلواکي یې له انګلېس څخه د سختو جګړو او مبارزو وروسته…

خپلواکي او ترشا یې لوی مکتب | سیف بېژن

19 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2