Categories

اعلان

Loading…

د انسانانو ترمنځ د برابري د لارې اتله

لیکنه او ژباړنه : سلیم سلیمان –

د افریقا لویه لیکواله نادین ګوردیمیر څه موده له مخه ( د جولای په دیارلسمه) د نوي کلونو په عمر وفات شوه. دا د مرګ په وخت په خوب ویده وه او لکه څنګه چې یې زوی او لور رسنیو ته ویلي دي ، بې تکلیفه مړه شوه.

دې پنځلس ناولونه ولیکل ، د لنډو کیسو څو ټولګې یې خپرې شوې او د ټولو خپرو شویو داستاني او غیرداستاني کتابونو شمېر یې تر دېرش عنوانه واوښت. د دې آثار د نړۍ په څلوېښت ژبو ترجمه شوي دي.

دې په ۱۹۹۱ کال کې د نوبل ادبي جایزه وګټله. دا که څه هم سپین پوستې وه خو په خپلو آثارو کې یې له تورپوستو سره د سپين پوستي لږه کي په ستم او تبعیض باندې خبرې وکړې او د اپارتاید رژیم په ختمولو کې یې د ژبې او قلم په ذریعه فعاله برخه واخیسته.

ګوردیمیر د جنوبي افریقا په سپرینګز ښارګوټي کې دنیا ته راغله. مور او پلار یې له اروپا راغلي یهودان وو. دې په ماشومتوب کې د کتابونو له لوستلو سره ډېره جوړه وه خو په ښوونځي کې یې خاصه مزه نه وه. ډېر وخت یې د ښارګوټي په یوه کتابتون کې په مطالعه تېراوه. دې ډېر کلونه وروسته وویل چې که تورپوستکې وای نو لیکواله شوې به نه وه ، ځکه چې تورپوستکو اجازه نه لرله چې هغه کتابتون ته ورشي.

دا نهه کلنه وه چې لیکنې یې پیل کړې. په څورلس کلنۍ کې یې په لومړي ځل یوه لنډه کیسه چې ( سبا بیا راشه) نومېده، د ژوهانسبورګ د یوې مجلې د ماشومانو په برخه کې خپره شوه. د دې د لنډو کیسو لومړۍ ټولګه په ۱۹۴۹ کې چې دا پنځه ویشت کلنه وه، خپره شوه.

د ګوردیمیر پلار له لیتوانیا راغلی و او مور یې له لندنه راغلې وه. د مور یې تورپوستکو ته خوابدېدله او د هغوی ماشومانو ته یې یو وړکتون جوړ کړی و. له توکمیز توپیر سره د ګودیمیر په مخالفت کې د هغې د مور فکر او عمل برخه لرله.

1ګوردیمیر په ۲۰۰۶ کال کې په یوه مرکه کې ویلي وو چې له تورپوستکو سره توپیري چلند د دې سبب شو چې له ماشومتوبه لا د خپل ژوند د طرز په باره کې فکر وکړي. دې په یاده شوې مرکه کې دا هم وویل چې: « که غواړې لیکواله واوسې نو تا ته باید د یوه کنیري مرغه مرګ هم مهم وي. ته باید د هغه مرګ له ټول ژوند سره او د ژوند له راز سره وصل کړای شې. زما په اند، د ژوند راز له دې پوښتنې سره غوټه دی چې د ژوند مقصد څه دی؟»

دې چې لیکوالي د هغو کسانو کار ګاڼه چې د ژوند په اهمیت باندې پوهېدل، په خپل هېواد کې د ستونزو او غمیزو په باره کې لیکنې وکړې. د دې د ځوانۍ او پاخه عمر په کلونو کې د جنوبي افریقا تر ټولو لوی جنجال توکمیز توپیر و. سپین پوستي لږه کي تورپوستکو ته په برابره سترګه نه کتل او نلسون ماندیلا د توکمونو تر منځ د برابري د راوستلو لپاره مبارزه کوله. دې د ماندیلا د هڅو ملاتړ وکاوه او د خپلو آثارو له لارې یې هڅه وکړه چې د توکمیز توپیر بېخ و بنیاد وباسي. نلسون ماندیلا به په زندان کې د دې هغه آثار چې منع شوي نه وو، لوستل.

پیر واسبیرګ چې د سویډن اکاډیمي غړی دی او د نوبل ادبي جایزه د دې اکاډیمي له خوا ورکول کېږي، د مېرمن ګوردیمیر په باره کې وایي:« دې په خپلو آثارو کې هر ډول وګړي په دقت سره انځور کړي دي. د اپارتاید په بدو کلونو کې د جنوبي افریقا ګڼ لیکوال او هنرمندان له خپل ملکه ووتل خو دې احساس کاوه چې هغه څه باید په خپلو سترګو له نږدې وګوري چې په هېواد کې یې تېرېږي او له تورپوستکو سره باید مرسته وکړي.»

د جنوبي افریقا واکمن ګوند ، د افریقا ملي کانګرس، د ګوردیمیر د مړینې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي دي چې:« زموږ هېواد یوه بې سارې لیکواله له لاسه ورکړه. داسې لیکواله چې آثار یې زمونږ د ژوند د هیندارې حیثیت لري او د انسانیت لپاره یو بې پایه لټون پکې لیدل کېږي.»

کله چې له لسګونو کلونو مبارزې وروسته په ۱۹۹۴ کال کې په لومړي ځل په جنوبي افریقا کې تورپوستکو هم د رایې حق تر لاسه کړ او په دې ډول په قدرت باندې د سپین پوستو انحصار ختم شو، نادین ګوردیمیر وویل:« چې ژوندی یې او مقصد ته رسېدل ووینې او دې مقصد ته په رسېدو کې ستا هم څه نا څه ونډه وي، نو ډېر خوند لري.»

مېرمن ګوردیمیر په ۱۹۹۴ کال کې د اپارتاید له ختمېدو وروسته هم لیکلو او انساني مبارزې ته ادامه ورکړه.

125 total views, 1 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د اسد د ٢٨مې جشن کمرنګه دى

 نن د اسد اته ویشتمه د بریتانیا د وخت له امپراطورۍ څخه  د افغانستان د خپلواکۍ د بیرته لاسته راوړلو…

د اسد د ٢٨مې جشن کمرنګه دى

19 Aug 2013 خبرونه خپلواکي Taand.Com Comments (4)

نور

د اسد د میاشتی ۲۸ د افغانستان د آزادی ورځ/…

نن د چهار شنبی ورځ د اسد د میاشتی ۲۸ نیټه ذه. دا هغه ورځ ده چې ۹۶ کاله پخوا په…

د اسد د میاشتی ۲۸ د افغانستان د آزادی ورځ/ محمد اجمل زرمتی

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د اسد (۲۸) مه د افغانانو د ازادۍ ورځ

استاد لطيف الله حميد - ((د اسد پر (۲۶)مه نېټه د شپې پر اتو بجو د ژوندون ټلوېزيون په انګړ کې…

د اسد (۲۸) مه د افغانانو د ازادۍ ورځ

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

موږ او خپلواکي/څېړنوال عبدالغفور لېوال

له شاه زمانه تر دې زمانه، موږ نه خپلواک وو او نه بشپړ ښکېل. له شاه زمانه تر دې زمانه، موږ…

موږ او خپلواکي/څېړنوال عبدالغفور لېوال

24 Aug 2016 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

شاه غازي امان الله خان او د افغانستان خپلواکي | ګل…

امان الله خان په ۱۸۹۲ م كال د کابل په پغمان كې زېږېدلى، د امیر حبیب الله خان زوی، د امیر…

شاه غازي امان الله خان او د افغانستان خپلواکي | ګل محمد پښتون

18 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند Comments (2)

نور
  • 1
  • 2