Categories

اعلان

Loading…

مورنۍ که ميرنۍ ژبه/ عزيز احمد تسل

په دې موخه د مورنۍ ژبې د نړېوالې ورځې له پاره ليکل کوم چې را روان تعلمي کال په ټولو پښتون مېشتو سيمو کې د درسي نصاب انډول وساتل شي. دا چې پر مورنۍ ژبه نه تدریس کول کومې تشې لري په لاندې عنوانو کې يې ولولئ.

۱.سيمييز پېغور.

۲. د ژبې اقتصادي تاوان.

۳. د ژبې ليکنی عزت

۴.ذهني ړوندوالی.

۵.اروايي واټن.

الف. سيميز پېغور:

په وړو پښتون مېشتو ولاياتو کې تر ډېره له نجونو سره، د لوست ظلم روان دی،په ټولګي کې يې څلور يا پنځه درې ژبې ناستې وي،پاته ۲۰ پښتنې مجبورې وي چې ليک،لوست په دري ژبه وکړي،ځکه هغه ښوونکې چې دوه،درې حکومته وړاندې،د ښوونې او روزنې له پوهنتونو يا دارلمعلمينونو څخه فارغه شوې،هغوي په ښوونځیو کې واک او ځواک لري.

دوی د مورنۍ ژبې د لیک،لوست ارزښت نه پېژني ،ځکه چې د دوي د زده کړو پر مهال د حکومتي ادارو د نفوس او نفوذ، ژبه دري وه.

 په همدې اساس پر پخوانۍ عصري او اوسنۍ تعصب ګرې ژبې لوست ډېرو ځوانانوته د کور کلي پيغوره پرې اېښئ.

له ډېرو دري ځپلو پښتو نه چې د ېوې پښتو جملې د ليکلو غوښتنه وکړې د ليکلو توان يې نه لري،دليل دا راوړي چې د پښتو ژبې ادبیات کم او ګران دي.

پښتو ادبيات غښتلي او خواږه دي،خو ستونزه دا ده ،چې لا تر اوسه د هغو ښوونکو کمی دی چې دوی پر خپله ژبه پوره لاس بري ندي.

ب. د ژبې اقتصادي تاوان:

که د ژبې پر ګړنۍ څانګه يوڅوک ښه لاس وسي  وي، بيا هم یوه ،نيمه جمله د اصراف په توګه ترې ويل کیږي چې دا کومه لويه تېروتنه نه ده ،خوپه ليکنه کې که دغه ستونزه رامنځته شي بیا ژبې ته اقتصادي زیان اړه وي.

هغه په دې مانا چې بې ځايه او بې ګټې جملې لکيل کیږي، دا ستونزه هغه وخت ډېره  وي چې پر موره نۍ ژبه زده کړه نه وي شوې.

ټ.د ژبې ليکنی عزت:

د ژبې عزت هغه وخت تر پښو لاندې کیږي چې، د خپلې ژبې سره ګرامري اشنا يي ونه لرې،کله که د خپلې ژبې د جملې پر جوړښت نه وې پوه نو ښکاره ده چې ژبې ته سپکاوی اوړي،که چېرې پښتو جمله د خپل ګرامري فارمول نه خلاف وليکل شي نو نثري ماتوالی راځي.

پښتو کې مضاف اليه تر مضاف مخکې راځي، مثلاً،پارلمان مضاف اليه دی،د پارلمان ریس،مضاف دی،

مانا داسې نه شو ويلی (ریس د پار لمان)

همدارنګه که څرخي پُل وایو،د خپلې ژبې د قاعدې پر اساس دا کار کو،بیا هماغه د مضاف الیه او مضاف خبره ده .

ث.ذهني ړوندوالی:

ذهن هغه وخت ړنديږي او له واکه غورځي،چې په کور کې د ويلو ژبه دمور له غېږې زده شوې وي  او په ښوونځي کې لوست پر پردۍ ژبه وي.

په داسې حالت کې ماشوم دوه زړی کیږي،له ځان نه يې کرکه کیږي، د نورو ماشومانو په پرتله ځان ورته لږ وسی او ټمبل ښکاري،هغه مزل چې باید په يوه کال کې وشي۳ کالو وخت نیسي،چې تر ډېره له دغه ستونزې سره پښتانه ماشومان مخ دي.

که د هېواد ددويمې رسمي ژبي خاوندان خپل بچی په داسې یوه چا پر يال کې وګوري هېڅ کله به زړه ښه نه کړي چې ماشومان يې هلته  ستر شي.

ج.اروايي واټن:

 هغه ماشوم چې له مور نه يې خبرې زده کړې وي، هغه ورته ډېرې خوږې وي، خو کله چې په ښوونځي کې په بله ژبه لوست کوي بیا خپله ژبه ورته،يواځې د يوه کور ژبه ښکاري،چې په لوی لاس ماشومانو ته تشويش پيدا کول دي.

  دا ډول ماشوم کوښښ کوي چې د ښوونځي ژبه په کور کې هم ووايي،چې بیا د مور،پلار يا نورو ماشومانو له لوري پرې خندل کیږي،چې په پايله کې يې ماشوم په روحي تشويش اخته کیږي، له خپلې ژبې سره يې اروايي واټن اوږدیږي.

په پای کې هغو کورنيو ته چې خپل ماشومان په دې موخه په دري ژبو ټولګیو کې کېنه وي چې ګواکې بله ژبه زده کړي،دوی له ماشومانو سره مرسته نه بلکې پرهغوی ظلم کوي،ځکه ماشوم دوه ځله انرژي مصرفه وي،يوځل په دې چې ژبه زده کوي بل ځل پر دې چې مفهوم اخلي.

 له دوی نه مې غوښتنه ده چې د خپلې خوږې ژبې د پياوړتيا او د ماشومانو د ذهني قوې د غښتلتيا په خاطر له دې کاره لاس واخلئ.

همدارنګه له پوهنې وزارت نه هيله لرم چې نه يوازې د نصاب انډول د پښتو او دري ژبې تر منځ وساتي بلکې ،نورې ژبې لکه پشه يي،ترکمني،نورستاني….. ددې ټولو له پاره نصاب پر خپلو ژبو کړي.

د مورنۍ ژبې د غوړېدا په هيله.

249 total views, 1 views today

1 comment

  1. speen Reply

    Deyra shayesta likena aw she wrhandiz, kho ke mofsid aw darghali charwaki ye de sitami matasebino la dhara amali krhai shi. Zmong Peshtan yaw andaza kahel khalk di. Ke kom tsok baidara pe key rapaida shi aw de zrhuno awaz de media le larey dhareno Peshtano charwako ter ghwaguno werasawi no sel rang tapey aw toruna prey legawel keygi. Sha belga ye de Zhwandoon TV pe zad bandey de Karzi beybaka ghbargun wu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

خپلواکي یو لوی نعمت دی چې انسان د خپلی خوښی او فیصلو اختیار په خپله ولري. د خپلواکۍ برعکس غلامي…

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

02 Sep 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

(اماني فکر) د ښاغلي بخت مرجان بختيار صيب کتاب دی چې په لنډو ورځو کې خپور شوی دی. کتاب د…

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

24 Aug 2019 uncategorized خپلواکي تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

د سیمه ییزو او ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز هغه جګړه چې امير حبيب الله خان ونه کړه، محافظه کاري يې وکړه…

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

29 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور
  • 1
  • 2