Categories

اعلان

Loading…

د کرښې دواړو خواوو ته د پښتنو ټولنیز انقلاب 

د لورا چیساریټي لیکنه

ژباړه : شاهین بونیری

سرچینه: دي ګلوب پوسټ

دا وخت یوه مبارزه روانه ده چې د افغانستان د پلازمینې کابل څخه د پاکستان جنوبي ښار کویټې ته غځیدلی ده. دا د افغانستان او پاکستان په پوله اباده، تر ټولو د غټ قوم، پښتنو مبارزه ده.

د دوي سیمه د نړۍ تر ټولو ډیرې بیقراره سیمه ګڼل کېږي او د امریکا په مشرۍ د ترهګرۍ ضد جنګ کې ستراتیجیکي اهمیت لري. د ۲۰۰۱ م کال راهیسې د ډرون بریدونه، پوځي عملیات او په زوره د خلکو لادرکه کیدل د پښتنو د ورځني ژوند برخه ګرځیدلي دي.

د افغانستان او پاکستان په کلیوالو سیمو کې اباد دا خلک د دواړو ریاستونو (دولتونو) له خوا بې برخې پاتې شوي او د ترهګرۍ پر ضد په نړیوال جنګ کې يې لوی تاوانونه ګاللي دي.

نړیواله پاملرنه:

په ۲۰۱۸ م کال کې د پښتون تحفظ مومنټ (پي ټي ایم)  ۲۵ کلن منظور پښتین په وړومبي ځل په دې کې بریالی شو چې د نړۍ توجه دې صورتحال ته راواړوي.

که څه هم منظور پښتین په پاکستان کې د پښتنو د بشري حقونو د تحفظ (خوندیتوب) وکالت کوي خو ولې د هغه انقلابي توري د ډیورنډ دواړه خواوو پښتانه هڅوي چې د خپل حق لپاره اواز پورته کړي.

د پي ټي ایم رنګارنګي او پښتونولي:

 تر اوږدې مودې میډیا د پښتنو کلتور بنسټپاله، او له تشدده ډکه ښودلې. یو داسې کلتور چې سخت دریځه او بدمزاجه سړي ټول واک لري. د دې سیمې د ښځو کیسې ډیرې لږې شریکې کړل شوي دي. پښتنو ښځې په عمومي توګه داسې وړاندی کولې شي چې په برقو کې پټې وي او پیژندګلو يي نه کیږي.

خو د دې معنا دا نه ده چې څه موږ ته په نظر نه راځي، نو ګني هغه په ټولنه کې هم شتون نه لري. د پي ټي ایم د ښځینه مشرانو وړانګه لوڼۍ او ثنا اعجازه پرته د پښتنو ښځو یوه پوره ډله ده چې د خپلو حقونو لپاره مبارزه کوي. د خاموشه پاتې کیدو پر ځای دا ښځې په سیمه کې د روان فعالیت یوه نه بیلیدونکې برخه ده او د پښتنو د ټولنې روح او ژوند دی. دا د زوړ روایت برعکس خبره ده نو ځکه ستاینه يي هم کیږي او نیوکې ورباندی هم کیږي. دا د پي ټي ایم د رنګارنګۍ علامت هم دی. په دې غورځنګ کې اسلامپاله او سیکولر پښتنو خپلمینځي اختلافات یو خوا ته ایښي دي او دوی ته د رسیدلي درد او بې انصافۍ پر ضد یو شوي دي.

دا نوې بیداري د پښتونولۍ په نامه د پخواني یووالي یاد هم تازه کوي.

د پاکستان د پخواني پوځي ډیکټیټر ضیاء الحق د ۱۹۷۰ م په لسیزه کې د پښتنو په سیمه د؛ اسلامایزیشن پالیسي؛ عملي کړی وه چې په نتیجه کې يي د پښتنو په ټولنیز ژوند او خاوره کې لوی بدلون راغی. ضیاالحق غوښتل چې د پښتنو د؛ نسلي یووالي؛ پر ځای په دوی؛ اسلامي یووالی؛ وتپي. هغه په دې کې خو بریالې شو چې د مذهب په اړه مقامي فکر بدل کړي خو ولې د ډیورنډ د کرښې دواړو خواو ته د پښتنو قبیلې اړیکې لا پیاوړی شوي دي.

د پولې دواړو خواو ته ټولنیز مقاومت:

د خلکو د بیلولو پر ځای د افغانستان او پاکستان پوله د ولس له یو بل سره علیک سلیک او تبادلې ځای ګرځیدلی دی. د مینې او کاروبار په رشتو کې تړلي خلک په دغه پوله تګ راتګ کوي او د زور زیاتي پر ضد په مبارزه کې یو دي. خو ولې په دواړو هیوادونو کې د ټولنیز مقاومت تر شا خواهش بدل بدل دی.

په افغانستان کې د ناانصافۍ پر ضد مبارزه د امریکا په مشرۍ د ایتلاف فعالیتونه دي. دغلته قبیلو د پیړیو زوړ خپلمینځي باور بایللی دی او کلي د جاسوسانو په جالو بدل شوي. داسې هم شوي چې خلکو د انتقام له کبله خپل ګاونډیان خرڅ کړي دي او په زرګونو پښتانه وژل شوي، زورول شوي، لا درکه کړل شوي او بغیر د قانوني کاروایۍ خفیه زندانونو ته لیږل شوي دي.

په پاکستان کې صورتحال بدل دی. دغلته د کلونیلزم (colonialism) پر ضد د وږدې مبارزې تاریخ ولس ته یو زورور سیاسي شعور ورکړی چې په نتیجه کې يي دوی د بنیاد پرستۍ او ریاستي تشدد پر ضد د عمل په میدان کې دي.

د پاکستان حکومت د پي ټي ایم د احتجاجونو نه ویره کوي او دې ته د خپلواکۍ د یو غورځنګ په سترګه ګوري چې کیدې شي دا نورو اقلیتونو ته هم اواز ورکړي او ریاست له خطر سره مخ کړي.

یوه مبارزه، یوه تګلاره:

که څه هم په افغانستان او پاکستان کې د میشتو پښتنو تر شا بیل بیل قوتونه دي خو په خپله مبارزه کې یو دي.

سره له دې په پاکستان کې د پي ټي ایم مشران نیول شوي، ځپل شوي او له غوښتنو يي هر چا خپله ګټه پورته کړې خو دغه سازمان د تشدد نه ډډه کړی ده.

دا غورځنګ د پاکستان د پوځي ریاست له زوره خبر دی نو ډیر په ډاډ سره د ریاست سره له ټکره ځان ژغوري او په عدم تشدد ټینګار کوي.

د دې برعکس په افغانستان کې د سیاسي ډهانچې نیشتوالی دا تحریک د تشدد په څوکه ساتي، چې تر شا يي د تکتیکي مرامونو پر ځای بیوسي وي.

خو په دواړو حالتونو کې داسې ښکاري چې مرام يي د ریاست دننه واک ترلاسه کول نه بلکه له قامي ریاستونو (Nation states) نه پورته د یو جغرافیايي او سیاسي ځای ګټلو لپاره د فکر ژوندي کول دی.

او هم له دغې لارې پښتنو د کرښې دواړو خواو ته خپل انقلابي زور بیا موندلی دی.

459 total views, no views today

onesignal_meta_box_present:
1
onesignal_send_notification:
response_body:
{"id":"49dd2cb4-e82d-4ee0-9360-a0e8aa2f6fb5","recipients":882,"external_id":"5c3461ee-acc7-7d17-c2e5-26c4b6817c4f","warnings":["You must configure iOS notifications in your OneSignal settings if you wish to send messages to iOS users.","You must configure Android notifications in your OneSignal settings if you wish to send messages to Android users."]}
status:
200
recipients:
882

1 comment

  1. احمد Reply

    د لیکنې خوند اخره جمله کې راټول شوی دی او دا د یوه ښه سبا زېری دی. ان شاءالله

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸