Categories

اعلان

Loading…

عمر دراز مروت صاحب السبک شاعر | بصيرالحق عادل

شعر د شاعر د هېلو، غوښتنو، اميدونو او ارمانونو انځورونه وړاندې کوي. په کم شمېر شاعران به وي چې د انځور او پېغام په وړاندې کولو کې بريالي وي او يا يې ټولنې ته په ښه توګه ورسوي.

زموږ د ټولنې د خلکو يوه ستونزه دا هم ده چې ښه شعر نه پېژني، دوی يوازې په شعار باور کوي او يا ورته چکچکې کوي. وخت به ونيسي چې زموږ خلک هنر وپېژني او يا د واقعي هنر د سيند تل ته ور ښکته شي.

پښتو ژبه کې ډېر شاعران تېر شوي دي خو ځينې ځينې يې بيا دومره رياضت وکړي چې خپله لاره جوړه کړي او د يو ځانګړي سبک څښتن شي.

ارواښاد عمر دراز مروت همدغو شاعرانو کې دی. نوموړي ته صاحب السبک شاعر ويل کېږي. يانې تر يوه بريده يې خپله لار ليکه جوړه کړې ده.

ما د ارواښاد عمر دراز مروت شپږمه شعري ټولګه [جانانه بخت ته دې حيران يم] يو څه مطالعه کړه او يو شمېر بيتونه يې راباندې خواږه ولګېدل.

په شعر کې د احساس ځايول هغه هم په داسې بڼه چې لوستونکی فکر کولو ته اړباسي اصلي هنر بلل کېږي.

دا خبره په لاندې بيت کې ښه ترا څرګنديږي:

د خپل ښايست د بربادۍ وېره په زړه کې ساتم

بلو ډېوو پسې و کور ته هم هوا رادرومي

ارواښاد مروت د دې ټولنې شاعر وو، د دې خلکو بدبختۍ باندې يې ژړلي دي او کله چې د دې خلکو په اړه له فکر کولو عاجز شوی دی نو بيا يې ويلي دي:

زه ددې قام د مستقبل په انجام دومره پوی شوم

څومره په مخ چې کړي سفر هومره په شا رادرومي

دا واقعيت دی، موږ مخکې نه ځو او که ځو څوک مو مختګ ته نه پرېږدي. زموږ ټولنه کې داسې بدرنګه کارونه وشول چې کلونه وړاندې هم نه وو ترسره شوي. دا خپله د شاته تګ يو مثال دی.

ارواښاد مروت غمجن دی او د دې ټولنې بدبختۍ دومره اغېز پرې کړی دی چې پسرلي پسې يې سترګې ړنديږي.

پسرلی د امن او سولې په مانا دی، هغه د بدرنګه جګړې څخه سر ټکوي او کله چې د امن او سولې پسرلي له راتلو نا اميده کېږي نو بيا تر دې ژوند مرګ سل ځله بهتره ګڼي:

د داسې ژوند نه به مرګ سل ځله بهتر وګڼم

د پسرلي چې پکې ټول عمر قات دغسې وي

له اسمانه هم ګيله من دی او خدای ج ته د خپلې کړې دعا په اړه شکايت کوي، دی وايي:

تا خو ږلۍ او تندرونه په لمن کې راوړل

اسمانه موږ خو درنه سوال تش د باران کړی دی

سياست پر ادب کاملاً اغېز لري او زموږ شاعران يا په ټوله کې د قلم د څښتنانو پر هنر او ليکوالۍ د حالاتو او سياست پوره اغېز پروت دی.

ارواښاد عمر دراز مروت يو بيت کې دا خبره ښه تفسير کړې ده:

د شر او د فساد چې څوک قايل نه وو اکثر

سرونه د هغو په امان نه پاتې کېدل

واقعاً، دلته سم خلک نه پرېښودل کېږي. هغه خلک چې د کار او د ټولنې وګړو ته د خدمت کولو هوډ لري، مغزو کې يې د شر او فساد څرک نه وي، نه پرېښودل کېږي او لکه غنم لو کېږي.

ارواښاد مروت ميين شاعر وو او ډېری بيتونو څخه يې واقعي انساني مينه څاڅي، هغه د مينې بېلابېلو کېفونه انځور کړي دي او د محبت خوندونه پر موږ او تاسو هم څکي. مينه د هغه د شاعرۍ بله ځانګړنه ده. تاسو يې دا لاندې بيت وګورئ پاراډوکسي خبره يې کړې ده:

زه د خپل زړه د مينتوب په مزاج نه پوهېږم

جانان پخلا غواړي خو سترګې مرورې غواړي

مرورتوب بلا ده، خو ځينو ـ ځينو ته دا بلا ښاپېرۍ شي او خوند ترې اخلي. خو مرورتوب توپير لري. کوم مرورتوب؟ د لږو شېبو که د ټول عمر؟

پورته بيت کې چې کوم مرورتوب انځور شوی دی، ښکلا يې پنځولې ده. د سترګو مرورتوب د ښکلا اندازه څو چنده ډېره کړې ده. دا يو داسې تصوير دی چې د هر چا ورته نه پام کېږي او زما په ګمان دا د شاعر خپله تجربه ده.

تاسو به اورېدلي وي چې کله – کله مينه دومره احساساتي شي چې ان يو څوک پرې له خپل مذهبه هم تېر شي.

دا لاندې بيت يې ولولئ:

لاليه ته د خپل ښايست له زوره څه خبر يې

ستا په ليدو خو بلا زړونه مسلمان دي دلته

ما چې د ارواښاد عمر دراز مروت شعرونه سر سري ولوستل د شعر د خوږلت يو راز يې په دې کې هم وو چې تر ډېره يې د پښتو له ګړني ادب اخيستنې کړې دي. ډېری بيتونه يې زموږ د شفاهي ادب تفسير دی.

يوه لنډۍ ده چې:

په غم مې هيڅوک پکار نه شو

په ښادۍ به هر سړی راته چې خپل دې يمه

دغه خبره مروت صيب په لاندې بيت کې په بل انداز کړې ده:

څومره ياران مې وو د روغې ورځې شمار يې نه و

د غم په ورځ مې يو غمخوار راسره نه و روان

دغه راز موږ يوه کليوالي شفاهي اصطلاح لرو چې:

[له کلي ووځه خو له نرخه مه ووځه]

کټ مټ همدغه خبرې ته ارواښاد مروت د مينې رنګ ورکړی دی او د خپلې معشوقې مخې ته يې دروي. دا ځکه چې د ګړني ادب اغېز او زور ډېر دی:

دی وايي:

له کلي وځم خو له نرخ درسره نه شم وتی

دا به دې څوک مني چې دی دې محبت نه کوي

يو لنډۍ ده چې:

که په ژړا جانان موندی شوی

……………………………………………………

دا خبره ارواښاد مروت تايد کړې ده او لا يې پخه کړې ده:

دی وايي:

نه په ژړا جانان مونديږي نه په زور او زارۍ

ته ګورې نه محروم د اوښکو لښکر بېرته راوړم؟

ياري او مينه په زور نه کېږي او نه پکې څوک چاته زارۍ کوي. دا د زړه فيصله ده او زړه چې دې څوک وغواړي نو هيڅ طاقت دې نه شي منع کولی. ځکه خو وايي چې زړګيه څه کانې دې وکړې.

زموږ شفاهي ادب د هر ډول خبرې او د مينې د هرې صحنې د اظهار لپاره ښه وسيله ده. د پښتو ګړني ادب کې د هر چا د زړه خبرې شوي دي.

يوه لنډۍ ده:

ياري د زور خبره نه ده

که زړه دې نه وي بيا دې نه مجبوروومه

دا خبره ارواښاد مروت په بېل انداز او نوي رنګ کړې ده، ليکنی او شفاهي ادب يې د تخيل او تجربې په يوه خُم کې غوپه کړي دي:

ياري د زور خبره نه ده قيصه سپينه کوه

که دې زړه نه وي په دروغو بهانې مه کوه

شايد د ښاغلي مروت ډېری بيتونه د پښتو له خوږ ګړني ادب مالامال وي، زما مخې ته يې دا څو بيتونه راغلل چې لا ښکلي او د شفاهي ادب مينه مې پرې ماته کړه.

ځينې خبرې کول جرأت غواړي خو هرڅوک جرأت نه کوي. په تېره بيا داسې خبرې چې يو څوک پکې پر خپلې غلطۍ او خپل غلط عمل اعتراف وکړي.

هغه څوک چې خپله غلطي ومني نو اخلاقي جرأت به يې کړی وي، ښاغلی مروت دغسې يوه خبره کوي چې زموږ د ټولنې دهر فرد انځور دی، ولې چې موږ ته هر څه له خپله لاسه راپېښ دي او ترڅو چې ځانونه اصلاح نه کړو، نور به څنګه سم کړو؟

زه په ظالم پسې و مرګ ته هره ورځ ور درومم

په خپل عمل چې نظر تېر کړم خنجر بېرته راوړم

د ښاغلي عمر دراز مروت د شاعرۍ اړخونه ډېر دي، ما يې دلته ډېرې لږې او کمې بېلګې رواخيستې. دا چې ارواښاد مروت د ځانګړي سبک څښتن دی نو پر شاعرۍ يې ډېرې خبرې کېدلی شي. د ده د شعر سبکې خصوصيات، انځورونه، پېغامونه او ګڼ نور خواږه يې په شعر کې شته.

په دې هيله چې ځوانان پرې کار وکړي.

د حسن اختتام لپاره د ارواښاد مروت يو بيت:

زه په ترخه خبره مرم عمر دراز مروته

زما د قتل ډېر سوچونه دې ياران نه کوي

۱۳۹۸ د جوزا ۲۵مه

794 total views, 2 views today

onesignal_meta_box_present:
1
onesignal_send_notification:
status:
200
recipients:
634

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

خپلواکي یو لوی نعمت دی چې انسان د خپلی خوښی او فیصلو اختیار په خپله ولري. د خپلواکۍ برعکس غلامي…

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

02 Sep 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

(اماني فکر) د ښاغلي بخت مرجان بختيار صيب کتاب دی چې په لنډو ورځو کې خپور شوی دی. کتاب د…

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

24 Aug 2019 uncategorized خپلواکي تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

د سیمه ییزو او ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز هغه جګړه چې امير حبيب الله خان ونه کړه، محافظه کاري يې وکړه…

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

29 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور
  • 1
  • 2