Categories

اعلان

Loading…

راه لاجورد؛ دهلیز ورد افغانستان به آسیای مرکزی و اروپا

ضیا دانش/ نویسنده و استاد پوهنتون

افغانستان به عنوان کشوری که به آب های آزاد بین المللی راه ندارد، در تقویت و توسعه مناسبات تجارتی و رشد تجارت و اقتصاد خویش همواره با دشواریهای فراوانی دست به گریبان بوده است؛ محصور بودن افغانستان به خشکه، سیاست و امنیت را نیز در این کشور با مخاطرات و پچیدگیهای دشواری روبرو ساخته. به همین دلیل، با وجود اینکه افغانستان از ظرفیت کلان اقتصادی، بخصوص در سکتور معدن و مواد خام برخوردار می باشد، نتوانسته است توفیق چندانی در بازسازی و به سازی سیستم اقتصادی خویش بدست بیاورد.

دست یافتن به دهلیز های مختلف و متعدد تجارتی و ترانزیتی  به منظور رسیدن به آب های ازاد بین المللی یکی از آرزوهای دیرینه مردم افغانستان به حساب می رود و در یک و نیم دهه اخیر بخصوص این سیاست پیگیری و دنبال شده است.

هم اکنون و بخصوص در سه سال پسین، افغانستان در عرصه دسترسی به زیربناها و دهلیزهای ترانزیتی، دستاوردهای امیدوار کننده ی داشته است؛ بهره برداری از بندر چابهار، اتصال به خطوط ریلی برخی از کشورهای آسیایی و آسیای مرکزی، نزدیک شدن به بهره برداری از راه لاجورد و استمرار رایزنی ها در مورد عملی شدن مسیر ترانزیتی یک کمربند یک راه و… بخشی از این دستاوردها به حساب می رود؛ هرچند که احساس می شود این موفقیت ها، تحمیل فشار بر کشور را نیز شدیدتر ساخته است.

افغانستان؛ دهلیز ترانزیتی منطقه

وابستگی چشم‌گیر تجارت خارجی افغانستان به پاکستان و مسیرهای ترانزیتی تحت کنترل این کشور، آسیب پذیری‌های بی شمار اقتصادی و سیاسی برای افغانستان ایجاد کرده است. بر اساس آمارهای موجود، تا اوایل سال گذشته، نزدیک به ۸۰ درصد تجارت خارجی افغانستان با پاکستان و از طریق بندر کراچی صورت می‌گرفت.

فاصله زیاد، نا امنی و عدم پایبندی پاکستان به توافقات دوجانبه، سبب شده است که افغان ها برای عملی کردن رویاهای کاهش و قطع وابستگی شان، گام های بیشتری بردارند؛ تبدیل کردن افغانستان به دهلیز ترانزیتی منطقه، یکی از این اهداف و تلاش هاست که نتایج قابل ملاحظه ی هم در پی داشته است. افتتاح پروژه تاپی، بهره برداری از بندر چابهار، افتتاح پروژه کاسا یک هزار، اغاز به کار دهلیزهای هوایی به کشورهای منطقه و… نمونه ی از این موفقیت ها است.

از طرف دیگر، به زودی افغانستان ازطریق خطوط آهن به کشورهای ایران، ترکمنستان،ازبکستان، تاجکستان و چین وصل خواهد شد که به نوبه خود، تحولات چشم در عرصه ترانزیت و تجارت کشور به حساب می رود.

این درحالی است که مسیر ترانزیتی یک کمربند یک جاده (راه ابریشم) نیز در حال پیگیری و مطالعه هستند. کشورهای تاجیکستان، ازبیکستان، قزاقستان، ترکمنستان و نیز کشورهای افغانستان، ایران، عراق و مناطق جنوبی روسیه و منطقه شام قفقاز توسط این مسیر ترانزیتی با یکدیگر پیوند می خورند حدود چهار میلیارد و چهارصد میلیون نفررا در بر می گیرد. جاده ابریشم قرار است با عبور از دره واخان بدخشان، افغانستان را به چین وصل کند.

راه لاجورد؛ دهلیز جدید افغانستان در حوزه تجارت

مسیر ترانزیتی جدید که راه لاجورد نام‌گذاری شده، قرار است از مسیر ترکمنستان، آذربایجان و گرجستان به دریای سیاه و بعد با گذشتن از ترکیه، افغانستان را به آبهای آزاد وصل‌ کند.این مسیر ترانزیتی از بنادر اقینه و تورغندی در افغانستان اغاز، به بندر ترکمن باشی کشور ترکمنستان ختم، سپس از مسیر شهر باکوی آذربایجان به منطقه تفلیس گرجستان وصل می‌شود و از تفلیس نیز به طرف قارس ترکیه می‌رود و از آنجا به استانبول و بعد به اروپا وصل می‌شود. ترانزیت اموال از مسیر ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه از طریق سرک و خط آهن، مناسب ترین راه تجارت میان افغانستان، آسیای میانه، قفقاز، بالکان و اروپای مرکزی بوده و وسیله موثر وصل آسیای جنوبی با کشورهای اروپایی به حساب می رود.

در کنار منافع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این مسیر برای کشورهای عضو، بهره برداری از آن نیز با چالش های چندانی روبرو نیست؛زیرا راه لاجورد، دهلیزی است که از کشورهای همسایه شمالی افغانستان می‌گذرد؛ کشورهای که در گذشته کمتر در رقابت و تنش سیاسی افغانستان درگیر بوده‌اند، کوتاه ترین، مطمئن ترین و ساده ترین راه‌ ترانزیتی به آب های ازاد برای افغانستان شناخته می شود و جاده ها و خطوط آهن آن اماده استفاده می باشد.

با این وجود البته نیاز است که در مسایل چون حل مشکلات گیچ های متعدد خطوط آهن در افغانستان، هماهنگ کردن عملیات گمرکی از کشور مبدآ تا مقصد،معرفی تعرفه واحد، مدیریت چالش های امنیتی و…  نیز گفتگوها و توافقات بیشتری صورت بگیرد. در تازه ترین نشست نمایندگان کشورهای شامل این مسیر،توافقات حقوقی خوبی صورت گرفته است ولی مواردی هنوز لاینحل مانده است که قرار است در جلسه آینده در کشور ترکیه بیشتر مورد بحث قرار بگیرد.

ارزیابی ها نشان میدهد که از طریق راه لاجورد کالاهای تجارتی سه تا چهار روز زودتر از سایر مسیرهای ترانزیتی انتقال یافته و میان یک تا دو هزار دالر در هر لاری تخفیف به میان می‌آید.

ایجاد این جاده از مسیر ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه نه تنها باعث رونق اقتصادی در میان کشورهای منطقه می‌شود، بلکه باعث رونق تجارت و فعالیت بازرگانی با کشورهای اروپایی نیز خواهد شد. افغانستان به طور گسترده از این راه تجاری سود خواهد برد.

123 total views, 1 views today

onesignal_meta_box_present:
onesignal_send_notification:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *