Categories

اعلان

Loading…

نږه پښتو که ځیږه پښتو؟ | هارون سمون

د پښتو ژبې له ځیږوالي او تنافر منکرېدای نشو‍، پښتو په خپل ذات کې له عاطفې لرې نده، خو د یوه داسې قوم په برخه رسېدلې ده، چې تقریباً نیمه پېړۍ په جنګ، وحشت، تربګېنت، قتل، ظلم، کرکو، ناروا او د انساني حقوقو او ازادۍ په سلبېدو لګیا دی. ژبه په ذهن کې موجوده ده، ژبه لکه تفکر زموږ د مغز او ذهني نړۍ پیداوار ده، نه یوازې د غږیزو غړو د تماس او حرکت پیداوار.

د تفکر او ژبې ترمنځ د توپیر کرښه ډېره باریکه ده، حتی ځینې تفکر او ژبه یو ګڼي؛ که ژبه نه وي فکر بې مانا دی. ذهني او عیني ښکارندو ته په کتو موږ فکر کوو، که زموږ ذهني ژبه نه وای فکر مو نشوای کولای، د ښکارندو مجازي یا عینې تصویرونه زموږ د ذهن پر باریکو پردو راځي او حک کېږي، په دې توګه زموږ په ذهن کې ژبه منځته راځي.

له دې خبرو په زباد رسېږي، چې د عینې او ذهني جهان نقش ته په کتو ژبه له ذهن څخه را زیږي. دا خو واضح خبره ده، چې ژبه په ارتقا کې ده. د ژبې تکامل او ارتقا د ژبې د ویونکو لخوا صورت مومي؛ په بله وینا هره ژبه د همغه ژبې د ویونکو لخوا انکشاف کوي، پدې توګه ویلی شو، چې پښتو ژبه د پښتون انسان د ذهن په مرسته ارتقا کړې. پښتون انسان چې نیمه پېړۍ په جنګ، ټولنیز جبر او تشدد کې رالوی شوی دی، ایا دا جبر به د ده په ژبه کې نه راښکاره کېږي؟ طبعاً چې را ښکاره دی. د پښتون انسان په ذهن کې د جنګ څخه اخیستل شوی تصور او جنګي ذهنیت حک دی او دا په ژبه کې ورڅخه څرګند شوی دی.

دلته زه د پښتون پر عمومي ایډیالوژۍ بحث غزوم؛ زه پدې عقیده یم چې پښتون هم انسان دی او بله نړۍ نشي ورته جوړېدای، خو دا که څوک نه راسره مني، چې پښتون په جنګ او تشدد کې رالوی شوی دی له حقیقت به تېښته وي. دلته ښځه له ټولنې لرې ده او ژبه تر ډېره د ښځې په مرسته عاطفي کېږي له یوې خوا پښتون شپه ورځ د جنګ په ژبه خبره کوي بلخوا یې ښځینه برخه چې په ټولنیز او عاطفي ژوند کې رغنده برخه لري له سواد او تعلیم لرې ده، د ژبې په علمي ارتقا کې هېڅ ونډه نه لري، طبعاً چې د پښتون ژبه، به له ژبنیزې عاطفې لرې کېږي.

بله دا چې د نورې نړۍ په نسبت دلته عمومي ذهنیت لوېدلی دی، انسان چندانې ارزښت نه لري، له دې ځنګلیت ماډرن پښتون هم متاثر دی، ښه بېلګه یې د پوهنتون د استادانو ناسم او خشم چلند دی، هغوی ډېری پوهېږي، چې موږ په غلطه روان یو؛ خو بیا هم نېک چلند او سلوک نه کوي، دوی که هر څو نېک چلند وکړي، بیا هم قهر او تشدد ورڅخه کېږي، ځکه خو دلته هر انسان له وحشت متاثر دی.

سم سهي انسان به احساساتي شي او جنګ به وکړي او فورموله ده، چې هر انسان د خپلو احساساتو په کچ احمق وي.

نږه پښتو د همدې پښتون لخوا کره کېږي، او دا خو واضح ده، چې په عمومي سطحه پښتون له محیطي جبر ځورېدلی دی، که تاسو وګورئ، دوی چې کله ژبه کره کوي کاڼو غوندې سخت او ډبرین لغتونه جوړوي، دومره متنافر چې هېڅ ژبنیز غړي په حرکت نشي راوستلی. لکه: سړوپی، وچکرښی، ښویندی، لیکاڼی، غونډله، ګړ، کړ، غړبښاندې او….

زه وایم پښتون انسان هم ښه انسان دی او کېدای شي، خو ټولنیز جبر ځورولی دی او له مینې لرې پاتې شوی دی، نو ځکه یې ژبې ژبنیز خشم ته میلان کړی دی.

ژبه دې کره شي، خو د یوه داسې بنسټ لخوا، چې په هغه کې په پوره مانا ښه انسانان کار وکړي.

625 total views, 1 views today

onesignal_meta_box_present:
onesignal_send_notification:

4 comments

  1. Attal Reply

    بیخی درسره موافق یم
    پښتون محیطي او ټولنیز جبر ځورولی دی

  2. بریال Reply

    زمونږ ځوانان او ژباړونکي هم ډېر ځله سمې پښتو او یا عربي کلیمې په دومره سختو تورو ولیکي چې ژبه نه ورته جوړيږي. مثلا
    سودان چې یو عربي هېواد دی او هلته د « ډ » توری بالکل نشته خو دوی ورته « سوډان » لیکي. همدارنګه کویت ته « کویټ » ، تونس ته به « ټونس » زین العابدین ته « زین العابډین » لیکي.
    همدارنګه د اروپایي ژبو او هیوادونو نومونه او کلیمي خو د دوي له نظره حتما د « ډ » ، « ټ » توري او غږونه باید ولري. اما په حقیقت کې یواځې انګلیسي ژبه ده چې پورته یاد شوي غږونه لري . د اروپا د نورو هېوادونو خلک دا تورې نشی ادا کولي مثلا دیپلوماسي چې یونانی او وروسته فرانسوي منشا لري ، هالند ته هالنډ ، پولند ته پولنډ ، دنمارک ته ډنمارک …. او نور لیکي.
    د بوتان هيواد ته یې بوټان لیکلي وو.

  3. متین نوراني Reply

    د ښاغلي بریال په ځواب کې؛ که داسې وي انګرېزان باید افغانستان ته افګانیستان ونه وايي. ډېر ځلې مو د انګرېزانو له خولې د غ تلفظ اورېدلی دی. مثلاٍ د فرانسې فرانسوا متران ته د هغوی په شان میتغان وايي خو د افغانستان غ په په ګ اړوي.
    ښه ده چې په اصلي بڼه تلفظ وشي حو هره ژبه خپل خصوصیات لري.
    زما په نظر سوډان ته سودان ویل یا کویټ ته کویت ویل پښتو شوي ښکاري
    خو زین العابدین ته زین العابډین ویل ښه نه ایسي او فکر نه کوم چې چا دې داسې ویلي یا لیکلي وي

  4. اورتور Reply

    !ته دداسی ژور تفکر خاوند بچئ می د زړه سر یی

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

پاچا امان الله په ۱۹۱۹ کې د خپل پلار له وژل کېدو وروسته پاچا شو. پوځ، لوړ پوړو چارواکو او…

د پاچا امان الله؛ اصلاحات او مخالفتونه/ زاهدخلیلي

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: د متحده عربي اماراتو د خلیفه برج څراغونه به نن له ماښام وروسته د خپلواکۍ…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه: د خلیفه برج څراغونه به نن شپه د افغانستان په بیرغ ښکلي وي

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د…

تاند، یکشنبه، د اسد ۲۷مه: تاند ته د ارګ یوې مؤثقې سرچینې د ورکړیو معلوماتو په اساس د کابل شهر…

حکومت د بیګاني خونړي برید له کبله د خپلواکۍ د سلمې کلیزې جشن وځنډاوه

18 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور
  • 1
  • 2