Categories

اعلان

Loading…

د بودیجې لومړیتوبونه او زموږ اړتیاوې | عبادالله درمان

بودیجه د دولت یو رسمي سند دی چې د یو کال عواید او لګښتونه پکی سنجول کیږي او د را روان کال د لګښتونو په اړه ورته چمتووالی نیول کیږي، چې په را روان کال کې د لګښتونو لمخې کومې ستونزې سره مخامخ نشي.

په ټوله نړۍ کې بودیجه په دوه ډولونو وېشل کیږي.


عادي او انکشافی بودیجه چې افغانستان کې هم بودیجه په همدغو دوه برخو تقسیم شوې ده.


د احمد شاه بابا په دوره کې به د افغانستان بودیجه له خپلو کورنیو عوایدو تمویلېده یعنی زموږ بودیجه به له خپلو عوایدو جوړیده ځکه د احمد شاه بابا په وخت کې مالیات په مختلفو بخشونو تقسیم شوې وه.


تردې چې د یو ځوان د واده کولو په خاطر به له هغه څخه مالیه اخیستل کیده.


همدا عوامل وه چې د احمد شاه بابا د وخت بودیجه به له خپلو عواید جوړیده. د طالبانو په وخت کې په هغه اندازه مصارف نه کیدل لکه کوم چې اوس زموږ هیواد یې کوي او موږ ورته ضرورت لرو نو طالبانو هم مالیات او ګمرکي محصول د ورځينیو مصارفو په موخه راټولول او نور پراختیايي کارونه په ټپه ولاړ وو.


کله چې د کرزي موقت حکومت منځ ته راغی په هغه وخت کې د بهرنیانو پام افغانستان ته شو او افغانستان سره یی د بودیجی د جوړولو په برخه کې ډیري مرستې وکړې.


تر اوسه پوري هم د هغوی مرستو له مخې زموږ انکشافی بودیجه جوړیږي که د هغوی مرسته موږ سره نه وي نو زموږ بودیجه د کسر سره مخ کیږي.


د دې تر څنګ زموږ عادي او انکشافي بودیجه دواړه د بهرنیو هیوادونو له لوري تمویلیږي افغانستان یو له هغه هیوادو څخه دی چې دوامداره جکړه پکي روانه ده په کوم هیواد کې چې دوامده جکړه روانه وي هغه هیواد به هیڅ وخت له اقتصادي لحاظه خود کفا نه شي. که چیرته په افغانستان کې جکړه دوامداره روانه وي زموږ بودیجه به هېڅ وخت له خپلو عوایدو څخه جوړه نه شي، که افغان حکومت غواړي چې اقتصادي پیاوړتیا تر لاسه کړي د هیواد په امنیتي وضعیت دي زیات تمرکز وکړي، ځکه د امنیت په راتلو سره په افغانستان کې اقتصادی پیاوړتیا راځي ، کورني او بهرني سوداګر به په افغانستان کې د پانګونې لپاره زړه ښه کړي.

کله چې په هیواد کې تاجران د پانګونې لپاره تشویق شي نو څو اقتصادي ګټې لري چې په لاندې توګه دي:

لومړی: تر هر څه مهمه خبره دا ده چې نوموړی هیواد به په صادراتی هیواد تبدیل شی مخکی که واردات لرو د تاجرانو د پانګونې په واسطه به په یو صادراتي هیواد واوړي.

دویم: د کار موندنې یا د خلکو لپاره به د کار زمینه برابره شی ځکه د یو کار د مخ وړلو په خاطر باندی بشری ځواک ته اړتیا وي، چې د همدی بشر په واسطه به یو کار مخی ته ځي او فایده به یی دولت او خلکو ته وي.

دریم: د تاجرانو د پانګونې په واسطه به دولت ته مختلف عواید لاسته راځي لکه د سرمایې څخه عواید، دارايي څخه عواید، خلکو معاشونو څخه عواید او د اجناسو د تولید او خرڅولو څخه عواید راجمع کیږي او ټول په بودیجه کې شاملیږي.

که چیرې یو حکومت غواړي خپله بودیجه د کورنیو سرچینو څخه تمویل کړی ، نو د هر څه نه مخکې ورته پلان جوړ کړای شي د پلان د عملی  کولو لپاره باید طرحه جوړه شي او د طرحې د جوړلو لپاره ښه مدیریت په کار دی.

د افغانستان په بودیجه کې اوس مهال زموږ سهم ۴۷ سلنه دی په دې معنی چې زموږ د مصارفو لپاره ۴۷ سلنه عواید خپل دي او ۵۳ سلنه بهرنۍ مرستې دي .

په افغانستان کې اوس مهال عایداتي سرچینې چې د هغې څخه بودیجه جوړیږي عبارت دي مالیات، محصول، سهمیه، فیس، تجاراتی عواید، د پیسو د خرڅولو څخه عواید لاسته راوړل، مختلفو خدماتو څخه عواید لاسته راوړل، املاکو خرڅول، معادن خرڅول. استقراض یا قروضونه او بلاعوضه مرستې دا ټول هغه موارد دي چې د افغانستان بودیجه ترې جوړیږي .
د پورتنیو ټولو مواردو څخه افغانستان ته مالیات او ګمرکی محصول او تر څنګ فیس ډیر مهم دی چې په همدي مواردو باندی باید جدی توجه وکړی تر څو زموږ بودیجه د کورنیو سرچینو څخه تمویل شی. هغه نور موارد په استثنایی حالت کې تری استفاده کیږی د مثال په توګه که چیری حکومت د بودیجې له کسر سره مخامخ شي نو مجبوره دی چې بازار کي پیسی خرڅ کړي او د هغو عواید څخه خپل کسر له منځه یوسي او داسي نور.

په اخیر کي باید و وایم چې د هر حکومت لپاره سم مدیریت پکار دی د ښه مدیریت د عملی  کولو په خاطر باید وړ اشخاص استخدام شی تر څو مدیریت په ښه توګه مخی ته یوسی.


هغه هم په عایداتی ځایونو کې که چيرې په عایداتی ځایونو کې وړ او صادق اشخاص په دندو وګمارل شي ، نو تاسی مطمین واوسۍ چې عواید به په ښه ډول سره راټولیږي او د عوایدو د حیف او میل څخه به مخنیوی پیدا کړي.


په افغانستان کې تر دې دمه دا کارونه شوي خو له دې څخه ډیرو کارونه ته کار پکار دی چې زموږ بودیجه د خپلو عوایدو څخه جوړه شي د هغې ورځې په هیله چې په بودیجه کې زموږ سهم ۱۰۰ سلنه شي د پردیو له احتیاجه خلاص شو او یو هوسا په خپلو پښو ولاړ افغانستان او ملت ولرو.

416 total views, 1 views today

onesignal_meta_box_present:
onesignal_send_notification:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

خپلواکي یو لوی نعمت دی چې انسان د خپلی خوښی او فیصلو اختیار په خپله ولري. د خپلواکۍ برعکس غلامي…

د ژبې، رسنیو او سیاست خپلواکي | عمر بورا زماني

02 Sep 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

(اماني فکر) د ښاغلي بخت مرجان بختيار صيب کتاب دی چې په لنډو ورځو کې خپور شوی دی. کتاب د…

پر (اماني فکر) څو کرښې| خالد افغان

24 Aug 2019 uncategorized خپلواکي تاند No comments

نور

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

د سیمه ییزو او ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز هغه جګړه چې امير حبيب الله خان ونه کړه، محافظه کاري يې وکړه…

د خپلواکۍ سليزه؛ لنډه کتنه

29 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور
  • 1
  • 2