Categories

اعلان

Loading…

ترکيبي نومونه | اجمل ښکلی

چې له نغلو نه کوز شې او د سروبي بازار ته ورسي، کيڼ اړخ ته د لته بند د سرک په تقاطع کې يو دولتي ټانک راځي، چې دا عبارت پرې ليکلى:

د سروبي دولتي د تېلو ټانک

د پښتو اضافى او توصيفي ترکيبونه د پښتو برعکس دي. په دري کې په اضافي ترکيب کې لومړى مضاف اليه او په وصفي هغه کې لومړى ستاينوم(صفت) او بيا مضاف او ستايلى(موصوف):

پيشرفت افغانستان/ اۤدم خوب

د افغانستان پرمختګ/ښه سړى

ليکونکي لومړى د دې عبارت دري بڼه(تانک تيل دولتى سروبى) ليدلې، بيا يې فکر کړى، چې که سرچپه يې وليکو؛ نو پښتو به شي؛ خو د دې عبارت څو ستونزو يې ژباړه ناکامه کړې ده:

يو: دا يو ترکيب نه دى، بلکې څو ترکيبونه دي، چې په يو بل کې مدغم شوي او له موږ نه په ژباړه کې دا ډول پېچلي عبارتونه بالعموم غلطېږي.

دوه: په دې عبارت کې دوه اضافي ترکيبونه دي:

١- د تېلو ټانک

٢- د سروبي د تېلو ټانک

درې: په دې عبارت کې يو وصفي ترکيب هم دى: دولتي ټانک

د ټانک د لوحې ليکونکي په يوه مانيز واحد کې د دې ترکيبونو په کوشيرولو کې کامياب نه ښکاري.

په لومړي پړاو کې په (د تېلو ټانک) کې (تېل) د (ټانک) لپاره مضاف اليه راغلى. دا دولتي ټانک دى، ځکه نو (دولتي) صفت دى، چې ستايلى(موصوف) يې (تېل) يا (ټانک) دى. له دې سره دا پوښتنه پيدا کېږي، چې دا(دولتي تېل) دي، که (دولتي ټانک) دى. (دولتي ټانک) د شخصي ټانک په مقابل کې دى او دا د (دولتي ټانک) د سموالي دليل کېداى شي.

د دې دواړو ترکيبونو پايله دا شوه:

د تېلو دولتي ټانک

په دې بېلګه کې وينو، چې په يوه اضافي ترکيب کې وصفي ترکيب ورننوتى او يو واحد عبارت يې جوړ کړى. (ټانک) هممهاله د (تېلو) مضاف او د (دولتي) موصوف دى.

په دويم پړاو کې دا ټول عبارت(د تېلو دولتى ټانک) په يوه بل ترکيب کې د مضاف په توګه راغلى، چې مضاف اليه يې (سروبى) دى:

د سروبي د تېلو دولتي ټانک

او همدا هغه عبارت دى، چې د لوحې لوستونکي يې ليکل غوښتل؛ خو دا د يوه اضافي ترکيب په توګه ګنې سم دى؟ څرنګه چې د دې عبارت موخه د سروبي جغرافيې ته اشاره ده؛ نو سم ښکاري؛ خو د يوه بل شخصي ټانک لپاره له ورته قاعدې نه استفاده نشو کولای، ځکه هلته د وصف موخه د مالکيت تر اثباته مخکې وي:

سپين غر هوټل

بلخ ادبي خوځښت

په دې دواړو بېلګو کې خو په اسانه په دې پوهېږو، خو په کومو ترکيبونو کې چې نومونه راغلي وي، په پښتو کې ترې پوخ ترکيب جوړول ګران وي. که دا چېرته يوستوى اضافي ترکيب وي؛ نو په اسانه په پوخ نوميز(اسمي) ترکيب اوړي؛ لکه: کابل پوهنتون؛ خو که په ترکيب کې يې نور يوستوي ترکيبونه هم وي؛ نو بيا؟

په انګليسي او په تقليد يې په اردو کې دا د يوه شخص د پوره نوم غوندې ليکل کېږي:

Khalid Oil Station

خالد پمپ سټيشن

په دري کې بيا سرچپه کېږي:

تانک تېل خالد

په دري کې اساني دا ده، چې دلته د اضافي او توصيفي دواړو ترکيبونو لپاره زېر(کسره) کارېږي؛ خو په پښتو کې بيا توصفي ترکيب له معلوم ترتيب پرته کومه ګرامري نښه نه لري او اضافي ترکيب په(د) جوړېږي. په پښتو کې به دا ترکيب داسې وي:

خالد د تېلو ټانک

کاروان د لوړو زده کړو موسسه

که دويم ترکيب(د کاروان د لوړو زده کړو موسسه) کړو، د کاروان په نامه د يوه شخص په ملکيت اوړي.

د پښتو په دې دواړو ترکيبونو کې (خالد) او (کاروان) د دې ترکيبونو اصلي اجزا نه ښکاري او دا ځکه چې پښتو د دا ډول سستو ترکيبونو چې وروسته ترې پوره يو اضافي ترکيب راغلى وي، تجربه نه لري؛ خو پښتو بايد د يوې رسمي ژبې په توګه د وسمهال دې اړتياوو ته هرکلى ووايي.

خالد او کاروان دواړه په بېواکغږونو ختم دي، که دا (بريالى) شي؛ نو بيا يوه ستونزه دا پيدا کېږي، چې اصلي که مغير بڼه يې وليکو؟ څرنګه چې دا د يوه پوخ ترکيب په بڼه راڅرګندېږي، ځکه نو د (بريالي) بڼه ورسره کارېږي:

بريالى د لوړو زده کړو موسسه  


د استاد ښکلي ګڼې نورې لیکنې دلته ولولئ

2,211 total views, 1 views today

onesignal_meta_box_present:
1
onesignal_send_notification:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه…

تاند، چهارشنبه، د اسد ۳۰مه: ولسمشر د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ رغول شوې د دارالامان ماڼۍ په شاندارو…

 دارالامان ماڼۍ د ولسمشر په لاس او د شهزادګۍ هندیه په وینا پرانیستل شوه

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

د نړۍ په ټولو هېوادونو کې داسې عنعنوي، فرهنګي، دیني او ملي ورځې شته چې خلک او حکومتونه یې په…

د خپلواکۍ سلمه کلیزه دې بختوره وي| احسان ارینزی

21 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د…

تاند، چهار شنبه، د اسد ۳۰ مه: د کورنیو چارو وزارت اعلان کړه چې نن د اسد په ۳۰مه به…

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ نن شپه د کابل پر ۳ غونډیو اورلوبه کېږي

21 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی No comments

نور

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

استاد عارف نظر صدسال پیش از امروز مردم آزاده افغانستان، ثمره جانبازی ها، قهرمانی ها و مبارزات استقلال طلبانه فرزندان خویش…

فرخنده باد صدمین سالگرد استرداد استقلال افغانستان

20 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری تاند No comments

نور

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

1.        افغانستان منظم مالیاتي سیستم ولري 2.      افغانستان قوی مالي نطام ولري 3.      افغانستان خپلې پیسې ولري 4.      افغانستان خپل تولیدات ولري 5.      افغانستان خپله بريښنا ولري 6.      افغانستان توکي ټولې…

د غازي امان الله خان سل ارمانونه

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

بیست و هشتم اسد، حماسه یک روز، افتخار جاویدان، روز استرداد استقلال کشور است، که از آن ۱۰۰ سال میگذرد. در بیست و…

 بیست و هشت اسد؛ روز استقلال کشور! | توفیق عظیمی

19 Aug 2019 خپلواکي مقالات دری مقالې تاند No comments

نور

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

ازادي او خپلواکي، دوه جلا مفاهیم افاده کوي او لازمه ده چې جلا جلا چلندونه ورسره وشي. د ازادۍ په…

د خپلواکۍ فکر | معروف افغان

18 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني…

تاند، دوشنبه د اسد ۲۸مه: په بلخ کې یوې ناوې او زوم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې له ورځې سره…

بلخي نجلۍ او ځوان د خپلواکۍ په ورځ په اماني کالیو کې واده وکړ

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

تاند، دوشنبه، د اسد ۲۸مه: طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، جنګیالیو یې نن تر خپلې ولکې لاندې ځینو سیمو…

طالبانو بغلان کې د خپلواکۍ سلمه کلیزه نمانځلې ده

19 Aug 2019 خبرونه خپلواکي م. عاصم خوږیاڼی Comments (1)

نور

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

لیکنه: نورالله غازي هیوادونه د خپلواکۍ په لمانځلو سره خپلو خلکو ته بیا بیا وریادول غواړي چې دا هیواد داسې په…

د خپلواکۍ لمانځل څه ګټه لري؟

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

رښتیا هم چې تا سل کاله مخکې په نره توره د افغانستان آزادي له اشغالګرو انګرېزانو څخه بېرته واخیسته او…

غازي امان الله خان ته | ګل آغا احمدي وردګ

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

لیکنه: محمد نور الهام افغانان د ۲۰۱۹ کال د آګسټ په ۱۹مه چې د ۱۳۹۸ ل ل د زمري له ۲۸مې…

د افغانستان د خپلواکۍ ستونزمن مزل

19 Aug 2019 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور
  • 1
  • 2