Categories

اعلان

Loading…

یز، ییز او که یز | خالد سمیر

پښتانه لیکوالان او خبریالان د (یز، ییز او ایز) نسبتي وروستاړو په لیکلو کې سره جلا او وېشلي نظرونه لري.
ټول پښتانه لیکوالان او خبریالان خو لا پرېږده، په یوې رسنۍ کې د ننه خبریالان هم سره یوه خوله نه دي.
ځینې د ستاینوم جوړولو لپاره له نوم سره د (ایز) وروستاړی لیکي چې زما په نظر لیکل یې ناسم دي.
د بي،بي،سي نړیوال ټلویزیون ویاند او خبریال(اېمل پسرلي) سره مې پر همدغې موضوع بحث وکړ، راته یې ویل: ” د (سیمه ییز) ستاینوم په پای کې د (ایز) وروستاړي لیکل ناسم دي او باید پر ځای یې (ییز) ولیکل شي. ما ورته وویل: ” دا منم چې د (ایز) لیکل ناسم دي، خو له هر اسم سره د دوو یاګانو والا (ییز) وروستاړی لیکل هم سم نه دي. بېلګې( پوهنه> پوهنیز، لس>لسیز) مې ورته وړاندې کړې. راته یې وویل: ” خبره دې منطقي ده”.
پاتې شول (یز او ییز) وروستاړي؛ دغه وروستاړي د ستاینوم جوړولو لپاره یا له یو نوم سره یوځای او یا ترې جلا لیکل کېږي.
اوس راځو د بحث اصلي ټکي ته؛ دلته مې د لیکوالۍ د ستونزو د حل لپاره د دغې موضوع په اړه لږ مالومات راڅپړلي دي.
هغه نومونه چې له دوو څپو جوړ وي او په زبر/زور (ه) پای ته رسېدلې وي، باید ټول نوم پوره ولیکل شي او د (ییز) وروستاړی دې ورپسې جلا ولیکل شي.
په زبر/زور (ه) پای ته رسېدلي دوه څپه ییز نومونو کې (ه) تلفظ کېږي، نو باید په لیکلو کې له پامه و نه غورځول شي.
لکه:
سیمه> سیمه + ییز= سیمه ییز
سوله> سوله + ییز= سوله ییز
ژبه> ژبه +ییز = ژبه ییز
لهجه> لهجه + ییز= لهجه ییز
وټه> وټه + ییز= وټه ییز
هغه نومونه چې له دوو څخه له ډېرو څپو جوړ وي او په زبر/زور (ه) پای ته رسېدلي وي، باید له پای څخه یې زبر/زور (ه) حذف شي او بیا د یوې(ي) والا (یز) وروستاړی دې ورپسې په نښلېدلي ډول ولیکل شي.
لکه:
ټولنه> ټولنـ +یز= ټولنیز
اوسپنه> اوسپنـ+یز= اوسپنیز
پوهنه> پوهنـ+یز= اوسپنیز
کرنه> کرنـ+یز = کرنیز
روزنه> روزنـ+یز= روزنیز
پاتې نورو یو څپه ییزو نومونو سره او هغو دوه او یا څو څپه ییزو نومونو سره دې هم د (یز) ورستاړی په نښلېدلي ډول ولیکل شي چې په زبر/زور (ه) پای ته نه وي رسېدلي.
لکه:
توکم> توکمیز
شپږ> شپږیزه
لس> لسیز یا لسیزه
رسنۍ> رسنیز

630 total views, 1 views today

1 comment

  1. Dr.Atal Reply

    سمیرصاحب!
    ښه او ضروری وضاحت مو د اصلاح او دعوت په ژبه ترسره کړی ، خدای رب العزت دی موږ ته ښه وړتیا د ترمیم ، اصلاح او تقویت د نیکیو او نیکانو را په برخه او د اخوت مرصوص صف کی مو ودروی.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

۸

د خپلواکۍ 100 کالیزه Independence

د اسد د ٢٨مې جشن کمرنګه دى

 نن د اسد اته ویشتمه د بریتانیا د وخت له امپراطورۍ څخه  د افغانستان د خپلواکۍ د بیرته لاسته راوړلو…

د اسد د ٢٨مې جشن کمرنګه دى

19 Aug 2013 خبرونه خپلواکي Taand.Com Comments (4)

نور

د اسد د میاشتی ۲۸ د افغانستان د آزادی ورځ/…

نن د چهار شنبی ورځ د اسد د میاشتی ۲۸ نیټه ذه. دا هغه ورځ ده چې ۹۶ کاله پخوا په…

د اسد د میاشتی ۲۸ د افغانستان د آزادی ورځ/ محمد اجمل زرمتی

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

د زمري اته ويشتمه د افغانستان د خپلواکۍ ورځ ده، له نن نه ۹۶ کاله وړاندې په ۱۲۹۸ لمريز کال…

خپلواکي/ ليکوال : محب الله آرمل

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

د اسد (۲۸) مه د افغانانو د ازادۍ ورځ

استاد لطيف الله حميد - ((د اسد پر (۲۶)مه نېټه د شپې پر اتو بجو د ژوندون ټلوېزيون په انګړ کې…

د اسد (۲۸) مه د افغانانو د ازادۍ ورځ

19 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

 دا اوونۍ ګڼو افغانانو له انګریز ښکیلاک نه د افغانستان د خپلواکۍ د اعلان ۹۶ کلیزه په خورا شور ونمانځله.…

افغانستان ولمانځو که خپلواکي؟ د اکمل داوي

20 Aug 2015 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

موږ او خپلواکي/څېړنوال عبدالغفور لېوال

له شاه زمانه تر دې زمانه، موږ نه خپلواک وو او نه بشپړ ښکېل. له شاه زمانه تر دې زمانه، موږ…

موږ او خپلواکي/څېړنوال عبدالغفور لېوال

24 Aug 2016 خپلواکي مقالې تاند No comments

نور

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

خپلواکي له کلي مفهومه تر جزیاتو لږ ترلږه دغه څلور معادل مفاهیم په انګریزۍ کې شته : استقلال ، خود ارادیت ،…

خپلواکي څه ده؟/څېړنوال عبدالغفور لېوال

26 Aug 2016 بدلون خپلواکي تاند Comments (2)

نور

شاه غازي امان الله خان او د افغانستان خپلواکي | ګل…

امان الله خان په ۱۸۹۲ م كال د کابل په پغمان كې زېږېدلى، د امیر حبیب الله خان زوی، د امیر…

شاه غازي امان الله خان او د افغانستان خپلواکي | ګل محمد پښتون

18 Aug 2017 خپلواکي مقالې تاند Comments (2)

نور
  • 1
  • 2